Komando Olamaz Sınıfı Görevini Yapar Raporu Alan Uzman Onbaşının Başka Sınıf Veya Branşta İstihdamı Değerlendirilmeden Sözleşmesinin Feshedilemeyeceğine İlişkin Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı Esas No: 2022/1027 Karar No: 2025/4394

"İçtihat Metni"

T.C. DANIŞTAY ONİKİNCİ DAİRE

Esas No: 2022/1027 Karar No: 2025/4394

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : [GİZLENDİ]

VEKİLİ: Av. [GİZLENDİ]

KARŞI TARAF (DAVALI) : [GİZLENDİ] Bakanlığı

VEKİLİ: Av. [GİZLENDİ]

İSTEMİN KONUSU : Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Kayseri ili, Komando Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, hakkında düzenlenen "Komando olamaz, sınıfı görevini yapar" yönündeki sağlık raporuna dayanılarak sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemediğinden bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların hak ediş tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporlarında her ne kadar komando olamayacağı belirtilmekte ise de, almış olduğu farklı sağlık kurulu raporlarında sınıfı görevini yapabileceğinin belirtildiği, davacının terhis belgesinden her ne kadar branşının otomatik bomba atar nişancısı olduğu görülse de, statüsünün piyade uzman onbaşı olduğu, komando olmaya ilişkin sağlık şartlarını kaybetmeleri halinde Kara Kuvvetleri Komutanlığında uygun sınıflar veya branşlardan birinde yetiştirilmek üzere görevine devam etmesinin mümkün olup olmadığı hususunun davalı idarece değerlendirilerek, bu değerlendirme sonucuna göre bir işlem tesisi gerektiği, bu durumda, davacı hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporlarında yer "Komando olamaz, sınıfı görevini yapar" yönündeki ibareye ilişkin davalı idarece gerek tıbbi, gerekse kadro ve ihtiyaç durumu açısından değerlendirme yapılarak işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, davacının tamamen ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; dosyadaki bilgi ve belgeler uyarınca istihdam edilen uzman erbaşların sözleşmelerinin yenilenebilmesi için istihdam edildikleri sınıf ve branşları ile ilgili sağlık niteliklerini taşımaları gerektiği, bu şartların görev esnasında kaybedilmesi durumunda ise, kendilerinden istifade edilememe halinin ortaya çıkacağı, komando sınıfında belirlenen ihtiyaca yönelik olarak istihdam edilen, bu sınıfta görev yapması için kendisi ile sözleşme imzalanan davacının, komando sınıfı için belirlenen sağlık şartlarını kaybetmesi sonucu kendisinden istifade edilemeyeceğinin açık olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Yaşamış olduğu sağlık sorunlarının görevi esnasında meydana geldiği, Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'ne göre almış olduğu sağlık raporlarının, hastalık ve arızalar listesinin A diliminde yer aldığı, bu durumun TSK'da görev yapabileceği anlamına geldiği, hizmete ilişkin görevin etkisi ve tesiri ile oluşan bir olayda yaralanmasına ve sağlık kurulu raporunda askeri görev sırasında oluştuğu ve uzun süreli tedavi gerektiği belirtilmesine karşın, sözleşmesinin feshine ilişkin tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : [GİZLENDİ]

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY : 2018 yılında 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu uyarınca Komando Komutanlığında uzman erbaş olarak istihdam edilen davacının, komando olur/olamaz sağlık kurulu raporu alması için Şehir Hastanesine sevk edildiği, bu hastanede davacıya "Sınıfı görevini yapar, komando olamaz" raporu verildiği, bu rapora yapılan itiraz üzerine davacının Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, burada da davacıya "Sınıfı görevini yapar, komando olamaz" raporu verildiği, daha sonra itiraz üzerine sevk edildiği hakem hastanesi olan Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından da davacıya "Sınıfı görevini yapar, komando olamaz" kararlı sağlık raporu verilmesi üzerine davacının sözleşmesinin sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği gerekçesiyle feshedildiği, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Göreve Alınma" başlıklı 4. maddesinde, istenilen belgelerle müracaat edenlerden uygun görülenlerin Yönetmelikle belirtilen esaslara göre çalıştırılabileceği; "Tedavi" başlıklı 10. maddesinde, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; "Yönetmelik" başlıklı 19. maddesinde, personelde aranacak nitelikler, sözleşmenin yapılması ve fesih sebepleri, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar gibi unsurların Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır. 3269 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre düzenlenen 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliğinin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde, "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, (...) ç) Sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu, askerî hastahanelerden alacağı raporla kanıtlamış olmak," kuralı, "Sözleşmenin Uzatılmasında Uygulanacak Esaslar" başlıklı 12. maddesinin (ç) bendinde, "İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak." kuralı; "Görevde Başarısız Olma, Kendilerinden İstifade Edilememe Halleri ve Sözleşmenin Feshedilmesi Sebepleri" başlıklı 13. maddesinin (c) bendinde, "3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 10 uncu maddesinde belirtildiği şekilde sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanların" sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği, uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra bu Yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işleminin yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinin (c) bendi hükümleri gereği, uzman erbaşların sağlık sebebi ile kendisinden istifade edilip edilemeyeceği, dolayısıyla vazifesini yapıp yapamayacakları "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine" göre tespit ve tayin edilmekte olup, Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu gereğince Jandarma Genel Komutanlığı mensubu olan personeli de kapsayacağı vurgulanmış; Yönetmelik eki "Hastalıklar Listesi ve Sınıflandırma veya Branş Belirleme Çizelgelerinin Kullanımına İlişkin Açıklamalar"ın "B. Yükümlüler, Yedek Subay Aday Adayları, Yedek Subay Adayları, Yedek Subaylar, Erbaş ve Erler Hakkında Hastalıklar Listesinin Uygulanması" başlıklı kısmında, tüm hastalık ve arızaların, askerliğe uyarlık açısından Yönetmelik kapsamına alındığı, Hastalık ve Arızalar Listesinde her maddenin hastalık ve arızaların ağırlık derecesine göre (A), (B), (C), (D) dilimlerine, dilimlerin de fıkralara ayrıldığı, (A) diliminde askerliğe elverişli olan hastalık ve arızaların, (B) ve (D) dilimlerinde askerliğe elverişli olmayan hastalık ve arızalar belirtildiği; aynı Yönetmeliğin "Rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayeneleri" başlıklı 81. maddesinde, "(1) Rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayenelerine ilişkin işlemler 10/9/1982 tarihli ve 8/5319 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür. (2) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarınca verilen raporlara tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde, bu kuruluşlarca temin sürecinde bulunan adaylara ilişkin verilen raporlara ise tebliğ tarihinden itibaren üç işgünü içinde itiraz edilebilir." kuralı, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin sağlık kurulu muayeneleri" başlıklı 84. maddesinde ise, "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, bu Yönetmeliğin ilgili Bölümlerindeki sağlık kurulu muayeneleri hariç aşağıdaki durumlarda sağlık kurulu muayenesine tabi tutulabilir. a) Son sağlık durumlarının saptanmasını yazılı olarak isteyenler. b) Amirin veya tabibin gerekli gördüğü hallerde." muayene yapılabileceği düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Davacı hakkında Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı sağlık kurulu raporunda, davacının komando olamayacağı; ancak sınıfı görevini yapabileceği yönünde görüş belirtildiği, söz konusu rapordan da anlaşılacağı üzere, davacının uzman erbaş olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapabileceği, yukarıda hükümlerine yer verilen Yönetmelik kapsamında (A) diliminde askerliğe elverişli olan hastalık ve arızaların yer alması ve terhis belgesinden davacının uzman erbaş statüsünde olduğunun anlaşılması karşısında, davacının Kara Kuvvetleri Komutanlığında uygun sınıflar veya branşlardan birinde yetiştirilmek üzere görevine devam etmesinin mümkün olup olmadığı hususunun davalı idarece değerlendirilerek bu değerlendirme sonucuna göre bir işlem tesisi gerektiği açıktır. Bu durumda, davalı idare tarafından davacının durumunun yeniden değerlendirilmesi suretiyle işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, davacının "kendisinden istifade edilemeyeceği" gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetlerinden tamamen ilişiğinin kesilmesi şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 15/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.