16/A-1 Kodu Nedir? TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik Sağlık Muayenelerindeki Önemi

Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde subay, astsubay, uzman erbaş veya sözleşmeli er olmak isteyen adayların en çok karşılaştığı engellerden biri 16/A-1 kodu nedeniyle verilen elenme kararlarıdır. Bu muayeneler TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği hükümlerine göre icra edilmektedir.

Sağlık yönetmeliğinin Ruh Sağlığı ve Hastalıklarına ilişkin 16. maddesinin (A) diliminin 1 numaralı bendi (16/A-1); anksiyete, depresif, obsesif spektrum, travma ve strese bağlı bozukluklar, somatoform, dissosiyatif ve yeme bozuklukları gibi geçirilmiş nevrotik bozuklukları düzenlemektedir.

Geçirilmiş Nevrotik Bozukluklarda 'Sağlam' Kabul Edilme Şartları (AÇIKLAMA-1)

Yönetmeliğe eklenen düzenlemeler ve AÇIKLAMA-1 hükümleri uyarınca, geçmişinde psikiyatrik tanı veya ilaç kaydı bulunan bir adayın doğrudan elenmesinin önüne geçilmiş ve değerlendirme objektif kriterlere bağlanmıştır.

Geçmişinde nevrotik tanı kaydı bulunan bir adayın psikiyatri uzmanı tarafından 'Sağlam' kabul edilebilmesi için şu şartların tamamını taşıması gerekmektedir:

• Reaktif ve Tekrarlamayan Yapı: Geçmiş tanının geçici ve spesifik bir yaşam olayına (reaktif) bağlı olması ve tekrarlamamış olması,
• Kısa Süreli Tedavi: Adayın gördüğü tedavinin 3 aydan kısa süreli olması,
• Ağır Klinik Belirtilerin Yokluğu: Tıbbi geçmişte hastane yatışı, psikotik belirtiler, intihar girişimi, madde kullanımı, dürtüsellik veya kendine zarar verici davranışların bulunmaması,
• Mevcut Muayenenin Temiz Olması: Güncel ruhsal muayenede ve psikometrik testlerde (MMPI vb.) herhangi bir psikopatolojik unsurun saptanmaması.

Gerekli görüldüğü takdirde hekim tarafından geçmiş psikiyatrik tanılara ilişkin epikriz belgesi talep edilerek içeriği ve prognostik faktörleri detaylıca incelenir.

Dış Kaynaktan Personel ve Öğrenci Adayları İçin Son 3 Yıl Şartı (AÇIKLAMA-2)

Dış kaynaktan alınacak subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş/er adayları ile öğrenci adayları bakımından mevzuat çok daha sıkı bir sınır çizmiştir.

AÇIKLAMA-2 uyarınca, adayların 'Sağlam' kabul edilerek göreve başlayabilmeleri için:

1. AÇIKLAMA-1'de belirtilen tüm şartları eksiksiz sağlamaları,
2. Son 3 yıla ait hiçbir psikiyatrik tanı ve tedavi kaydının bulunmaması şarttır.

Yani adayın geçmişteki rahatsızlığı 3 aydan kısa sürmüş ve reaktif nitelikte olsa dahi, bu kaydın tarihi son 3 yıl içerisinde yer alıyorsa idarece adaya 'sağlam' raporu verilememekte ve adaylığı sonlandırılmaktadır.

16/A-1 Sağlık Raporu İptal Davası ve Hukuki Süreç

e-Nabız veya SGK geçmişindeki yüzeysel reçete kayıtları sebebiyle AÇIKLAMA-1 ve AÇIKLAMA-2 şartlarını taşıdığı hâlde hatalı olarak 'Uzman Erbaş Olamaz' veya 'Adaylığı Sonlandırılır' kararı verilen adaylar için yargı yolu açıktır.

Osmaniye Avukat Mücahit Çelik olarak idari yargı sürecinde yürüttüğümüz temel hukuki aşamalar şunlardır:

• İdari İtiraz Süreci: Olumsuz sağlık raporunun tebliğ edilmesinden itibaren İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz edilerek Hakem Hastane süreci başlatılabilir.
• İdare Mahkemesinde İptal Davası: Hakem hastane kararının olumsuz olması veya elenme kararının kesinleşmesi üzerine 60 gün içerisinde yürütmenin durdurulması (YD) talepli iptal davası açılır.
• Bağımsız Hastane Sevki ve Göreve İade: Mahkeme, adayın geçmiş sağlık verilerini ve mevcut durumunu yönetmelik kriterlerine göre inceletmek üzere bağımsız bir Üniversite Hastanesine veya Eğitim Araştırma Hastanesine sevkini sağlar. Bilirkişi raporu doğrultusunda tanının reaktif olduğu, geçmişteki tedavinin 3 aydan kısa olduğu, son 3 yıldan eski olduğu ve mevcut durumun 'Sağlam' olduğu tespit edilirse elenme işlemi iptal edilir ve aday görevine iade edilir.

Hak kaybına uğramamak adına bu konuda hukuki destek almak için Asker Avukatına danışın.

Av. Mücahit Çelik 

İletişim: 05050120108

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve somut olayınıza özgü bir avukatlık ilişkisi kurmaz. Güncel mevzuat ve olayınızın özellikleri için bir avukata danışmanız önerilir.