Hakaret fiili, Türk Ceza Kanunu kapsamındaki cezai boyutunun yanı sıra Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde kişilik haklarının ihlalinden kaynaklanan manevi tazminat davalarına da konu olan çok yönlü bir hukuki uyuşmazlıktır. Osmaniye  bünyesinde Av. Mücahit Çelik tarafından hazırlanan bu rehber, hakaret suçunun unsurlarını, güncel yargılamadaki mevzuat değişikliklerini ve Yargıtay içtihatlarını incelemektedir.

1. Hakaret Suçunun Unsurları ve Mevzuat Değişiklikleri

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125. maddesinde düzenlenen hakaret suçu, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir olgu veya fiil isnat etmek ya da sövmek suretiyle işlenmektedir.

Hakaret Suçundaki Güncel Usul Reformları

• Şikâyet Süresine 2 Yıllık Üst Sınır: Kural olarak şikâyet süresi fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır (TCK m. 73/1-2). Ancak 7531 sayılı Kanun ile TCK m. 73/2'ye eklenen hüküm uyarınca; şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, ne zaman öğrenilirse öğrenilsin fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez.
• Uzlaştırmadan Çıkarılması: 5271 sayılı CMK m. 253/3 hükmü uyarınca hakaret suçu (TCK m. 125) uzlaştırma kapsamından tamamen çıkarılmıştır.
• Önödeme Kapsamına Alınması: TCK m. 75/6-(a)-2 düzenlemesiyle, kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (TCK m. 125/3-a) hariç olmak üzere tüm hakaret fiilleri önödeme kapsamına alınmıştır. Fail, savcılıkça tebliğ edilen önödeme miktarını süresinde öderse kamu davası açılmaz.

2. Örnek Olaylar Üzerinden Hakaret Türleri

A. Sosyal Medyada veya Mesajla (WhatsApp/SMS) Hakaret

Örnek Olay: Şüpheli, mağdurun Instagram paylaşımının altına veya mağdura doğrudan WhatsApp üzerinden küfür ve hakaret içerikli mesaj göndermiştir.

• Ceza Yolu: Mağdur, Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyet dilekçesi verir. Fiil, muhatabı hedef alan sesli/yazılı iletiyle işlendiğinden (TCK m. 125/2) ve kamuya açık alanda yorum şeklinde yapılmışsa alenen işlendiğinden (TCK m. 125/4) soruşturulur. Savcılık önödeme teklifi gönderir; ödeme yapılmazsa Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası açılır.
• Hukuk Yolu: Mağdur, Asliye Hukuk Mahkemesinde Manevi Tazminat Davası (6098 sayılı TBK m. 58) açar. Dava, ceza soruşturmasından bağımsız olarak açılabilir.

B. Yüz Yüze ve Kalabalık İçinde Hakaret

Örnek Olay: Trafikte veya işyerinde tartışma sırasında çevredeki insanların duyacağı şekilde mağdurun şeref ve saygınlığına saldıran sözler sarf edilmiştir.

• Ceza Yolu: TCK m. 125/1 ve TCK m. 125/4 uyarınca şikâyette bulunulur. Bu suç da önödeme prosedürüne tabidir.
• Hukuk Yolu: Olayın üçüncü kişiler huzurunda gerçekleşmesi manevi zararın ağırlığını artırdığından, Asliye Hukuk Mahkemesi'nden daha yüksek miktarda manevi tazminat talep edilir (TBK m. 58).

C. Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret

Örnek Olay: Duruşmada hâkime, görev başındaki polise, muayene yapan doktora veya zabıtaya görevi sebebiyle hakaret edilmiştir.

• Ceza Yolu: Bu suç şikâyete bağlı değildir; resen soruşturulur (TCK m. 131/1). Cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz (TCK m. 125/3-a). Önödeme kapsamında DEĞİLDİR; savcılık doğrudan iddianame düzenler.
• Hukuk Yolu: Kamu görevlisi, Asliye Hukuk Mahkemesinde şahsi manevi tazminat davası açabilir (TBK m. 58).

D. Karşılıklı Hakaret veya Haksız Fiile Tepki

Örnek Olay: Şüpheli mağdura küfretmiş, mağdur da anında aynı ağırlıkta küfürle karşılık vermiştir.

• Ceza Yolu: TCK m. 129 uyarınca hakaretin haksız bir fiile tepki olarak veya karşılıklı işlenmesi durumında hâkim cezada indirim yapabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçebilir. Yaralamaya tepki olarak işlenmişse ceza verilmez.
• Hukuk Yolu: Manevi tazminat davasında da kusur indirimi (TBK m. 52) uygulanır; karşılıklı hakaret halinde iki tarafın kusuru birbirini nötrlüyorsa mahkeme tazminat talebini reddedebilir.

3. İspat Yöntemleri ve Sunulacak Deliller

• Dijital Ortamda İşlenen Hakaretlerde: Ekran görüntüleri, URL bilgisi, Türkiye Noterler Birliği e-Tespit sistemi kayıtları, kolluk siber araştırma raporları (IP, port, abone bilgisi tespiti) ve adli bilişim incelemeleri.
• Yüz Yüze İşlenen Hakaretlerde: Tanık beyanları, kamera ve ses kayıtları. Kişinin kendisine karşı o anda işlenmekte olan haksız bir saldırıyı kanıtlamak amacıyla ani refleksle aldığı kayıtlar meşru müdafaa/delil tespiti kapsamında hukuka uygun kabul edilmektedir.

4. Yargıtay'ın Hakaret Suçuna İlişkin 20 Emsal Kararı

I. Hakaret Sayılmayan Kaba Hitap, Beddua ve Ağır Eleştiri Kararları

1. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/12763, K. 2023/19336, T. 05.06.2023: Doktora söylenen "Bu kadın doktor ise ben buna muayene olmak istemiyorum, okumuşsun ama adam olamamışsın" sözleri kaba, rahatsız edici hitap tarzı niteliğinde olup hakaret suçunu oluşturmaz.
2. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/32493, K. 2022/8199, T. 23.03.2022: Muhatabın hoşuna gitmeyen, nezaket sınırlarını zorlayan her ifade suç sayılamaz; doğrudan küçük düşürücü somut olgu isnadı veya sövme aranmalıdır.
3. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/16280, K. 2022/15697, T. 22.06.2022: Ağır eleştiri sınırları içerisinde kalan ve karşı tarafın şahsını değil icraatını hedef alan rahatsız edici ifadeler hakaret suçunu oluşturmaz.
4. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/16980, K. 2022/17098, T. 19.09.2022: Tartışma sırasında sarf edilen "Allah belanı versin, cezanı bulasın" şeklindeki beddua ifadeleri hakaret suçunun unsurlarını taşımaz.
5. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/14471, K. 2022/24019, T. 30.11.2022: "Terbiyesiz", "saygısız", "işini düzgün yapmıyorsun" tarzındaki hitaplar idari ve kişisel eleştiri boyutunda kaldığından TCK m. 125 kapsamında cezalandırılamaz.

II. Sosyal Medya ve Bilişim Yoluyla Hakaret / Delil Değerlendirmesi

1. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/8843, K. 2025/5147, T. 27.03.2025: Instagram üzerinden ticari ve kişisel itibarı hedef alan paylaşımlar kişilik haklarına saldırı teşkil eder ve manevi tazminat gerektirir.
2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2020/3511, K. 2022/10613, T. 19.09.2022: Twitter (X) hesabı üzerinden "Kendisini ilim adamı diye pazarlamış, yazısının her kelimesini alçakça kurgulamış bir uşak" ifadeleri düşünce özgürlüğünü aşarak manevi tazminat sorumluluğu doğurur.
3. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/18-450, K. 2021/68, T. 23.02.2021: Anonim hesaplarla işlenen hakaretlerde yalnızca ekran görüntüsüne dayanılarak mahkûmiyet kurulamaz; IP, port ve log kayıtlarıyla failin kimliği kesin delillerle ortaya konulmalıdır.
4. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/18920, K. 2022/14510, T. 15.06.2022: Özel mesaj (DM veya SMS) yoluyla gönderilen hakaretlerde TCK m. 125/2 uygulanır; üçüncü kişilere açık olmadığından aleniyet artırımı (TCK m. 125/4) uygulanamaz.
5. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/16118, K. 2022/14450, T. 08.06.2022: Açık bir sosyal medya profil duvarında veya paylaşım altı yorumlarda hakaret edilmesi durumında suç alenen işlenmiş sayılır ve ceza artırılır.

III. Hukuk Mahkemesinde Manevi Tazminat ve Tazminatın Belirlenmesi (TBK m. 58)

1. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/16228, K. 2024/4041, T. 02.05.2024: Canlı yayında siyasetçiye sarf edilen ve doğrudan kişiliğini hedef alan sözler ağır eleştiri sınırını aşar; hâkim TBK m. 58 uyarınca hakkaniyete uygun manevi tazminata hükmetmelidir.
2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/383, K. 2022/1288, T. 18.10.2022: Takdir edilecek manevi tazminat miktarı mağdur açısından zenginleşme, fail açısından yıkım oluşturmayacak düzeyde ve caydırıcı olmalıdır.
3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/1237, K. 2023/10685, T. 12.10.2023: Ceza mahkemesinde mahkûmiyet veya HAGB kararı verilmiş olması, hukuk hâkimi yönünden eylemin hukuka aykırılığının ve fiilin işlendiğinin kesin delilidir (TBK m. 74).
4. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25757, K. 2022/1703, T. 07.02.2022: Ceza davasının "delil yetersizliği" gerekçesiyle beraatle sonuçlanması halinde hukuk hâkimi bu kararla bağlı değildir, haksız fiili bağımsız olarak inceleyip tazminata karar verebilir.

IV. Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret (TCK m. 125/3-a)

1. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/21450, K. 2023/21050, T. 12.09.2023: Kamu görevlisine hakaretin nitelikli hali için eylemin yürütülen kamu göreviyle illiyet bağı bulunmalıdır; kişisel husumet halinde basit hakaret suçu oluşur.
2. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/4-280, K. 2022/310, T. 05.05.2022: Avukatların duruşma veya icra takibi sırasındaki işlemleri nedeniyle hakarete uğramaları halinde eylem kamu görevlisine karşı işlenmiş sayılır ve resen kovuşturulur.
3. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/8740, K. 2023/18412, T. 24.05.2023: Sağlık çalışanlarına hizmet sundukları sırada görevlerinden ötürü hakaret edilmesi halinde suç şikâyete tabi olmayıp cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz.

V. Karşılıklı Hakaret ve Haksız Fiile Tepki (TCK m. 129)

1. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/15420, K. 2023/15102, T. 18.04.2023: Karşılıklı hakarette ilk haksız hareketi başlatan tespit edilemiyorsa her iki fail lehine de ceza verilmesine yer olmadığına veya cezada indirim yapılmasına karar verilmelidir.
2. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/22150, K. 2022/20110, T. 18.10.2022: Mağdurun haksız bir fiiline tepki olarak hakaret edilmesi durumunda TCK m. 129/1 uyarınca verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi tamamen ceza vermekten de vazgeçilebilir.
3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/9601, K. 2025/5659, T. 15.04.2025: Manevi tazminat davasında haksız tahrik veya karşılıklı hakaret ispatlandığında, TBK m. 52 kapsamında müterafik kusur gözetilerek hakkaniyet indirimi yapılması zorunludur.

Hakaret suçlarında ve manevi tazminat davalarında, usule ilişkin hak kayıplarının önlenmesi ve somut olaya uygun Yargıtay emsal kararlarının etkin kullanımı hayati önem taşır. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi ve profesyonel hukuki danışmanlık almak için Osmaniye Avukatı Mücahit Çelik ile iletişime geçebilirsiniz.",

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve somut olayınıza özgü bir avukatlık ilişkisi kurmaz. Güncel mevzuat ve olayınızın özellikleri için bir avukata danışmanız önerilir.