Komando Olamaz Raporu Nedeniyle Sözleşmesi Yenilenmeyen Uzman Onbaşı Davasında Göreve İade Şartlarının Eksik İnceleme İle Değerlendirilmesine İlişkin Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı Esas No: 2024/9 Karar No: 2025/4561

"İçtihat Metni"

T.C. DANIŞTAY ONİKİNCİ DAİRE

Esas No: 2024/9 Karar No: 2025/4561

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : [GİZLENDİ] Bakanlığı

VEKİLİ: Av. [GİZLENDİ]

KARŞI TARAF (DAVACI): [GİZLENDİ]

VEKİLİ: Av. [GİZLENDİ]

İSTEMİN KONUSU: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Kara Kuvvetleri Komutanlığı [GİZLENDİ] Kolordu Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacının, hakkında düzenlenen "Komando Olamaz" yönündeki sağlık raporuna dayanılarak sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemediğinden bahisle, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: [GİZLENDİ] İdare Mahkemesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ] K:[GİZLENDİ] sayılı kararıyla; piyade uzman onbaşı rütbesi ile komando olarak görev yapmakta iken sözleşmesi feshedilen davacı tarafından, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işleme karşı açılan davada, İdare Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ise de, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ] K:[GİZLENDİ] sayılı kararıyla davacının istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan iptal kararı üzerine davacının Çanakkale ili, [GİZLENDİ] Kolordu Komutanlığına görüntü izleme görevlisi olarak atandığı, dolayısıyla, yargı kararının uygulanması ile artık uzman erbaş sınıfında komando branşı dışında başka bir branşta istihdam edilen davacının, sözleşmesinin yenilenme/yenilenmeme işlemleri sırasında "komando" branşında istihdam edildiğinden hareketle sağlık şartları, komando olarak tamamladığı hizmet süresi ve benzeri şartlar yönünden değerlendirilemeyeceği, bu durumda, dava konusu işlem tarihinde "komando" branşında istihdam edilmeyen ve sınıfı görevini yapmasına engel bulunmayan davacının, sözleşmesinin yenilenmeyerek terhis edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, mali ve özlük haklarının iadesi isteminin kabulüne, yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının uzman erbaş temin faaliyetleri kapsamında ilköğretim okulu mezunu eğitim derecesi ile piyade sınıfının komando branşında temin edildiği, komando olarak istihdam edileceği hususunun davacıya göreve başlamadan önce bildirildiği, davacı hakkında "komando olamaz" kararlı sağlık kurulu raporu düzenlenmesi üzerine sağlık nedeni ile kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılarak tesis edilen dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : [GİZLENDİ]

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY : Kara Kuvvetleri Komutanlığı Kolordu Komutanlığında piyade uzman onbaşı olarak görev yapan davacı hakkında, Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 17/01/2020 tarihli sağlık kurulu raporunda, "Bronşiyal Astım (Solunum Fonksiyonlarını Bozmamış) Karar Durumu TSK SYY'ye göre A/47 F-1'e Uyar, Sınıfı Görevine Devam Eder, Komando Olamaz." değerlendirmelerine yer verilmesi üzerine söz konusu sağlık raporuna istinaden 22/09/2020 tarihli işlem ile sözleşmesi feshedilmiş, bu işleme karşı açılan davada, [GİZLENDİ] İdare Mahkemesinin E:[GİZLENDİ] sayılı dosyasında 30/12/2020 tarihli yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş, anılan karar üzerine görevine iade edilmiş, devam eden yargı süreci sonucunda davanın reddi yönünde karar verilmesi sonrasında atama işlemleri geri alınmış, istinaf aşamasında, Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar vermesi üzerine, davalı idarece davacının görevine iade işlemi tesis edilerek 29/07/2022 tarihinde Kolordu Komutanlığında (görüntü izleme görevlisi) kadrosuna ataması yapılmış, hakkında "Komando Olamaz" kararlı sağlık raporu bulunması nedeniyle sağlık sebebi ile kendisinden istifade edilemediğinden bahisle, [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlem ile 31/12/2022 tarihinde sona erecek sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine bu kez de anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Göreve Alınma" başlıklı 4. maddesinde, istenilen belgelerle müracaat edenlerden uygun görülenlerin Yönetmelikle belirtilen esaslara göre çalıştırılabileceği; "Tedavi" başlıklı 10. maddesinde, sıhhi arızası devam edenler ve kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanlar hakkında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; "Yönetmelik" başlıklı 19. maddesinde, personelde aranacak nitelikler, sözleşmenin yapılması ve fesih sebepleri, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar gibi unsurların Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır. 3269 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre düzenlenen 20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde, "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, (...) ç) Sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu, askerî hastahanelerden alacağı raporla kanıtlamış olmak," kuralı "Sözleşmenin Uzatılmasında Uygulanacak Esaslar" başlıklı 12. maddesinin (ç) bendinde, "İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak." kuralı; "Görevde Başarısız Olma, Kendilerinden İstifade Edilememe Halleri ve Sözleşmenin Feshedilmesi Sebepleri" başlıklı 13. maddesinin (c) bendinde, "3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununun 10 uncu maddesinde belirtildiği şekilde sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılanların" sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesileceği, uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra bu Yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işleminin yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin bakılan uyuşmazlık ve yenilememe işleminden önce davacı hakkında tesis edilen sözleşmesinin feshine ilişkin uyuşmazlık dosyaları birlikte incelendiğinde; davacının, Çanakkale ili, Gelibolu ilçesi, [GİZLENDİ] Kolordu Komutanlığında görüntü izleme merkezinde görev yapmakta iken, hakkında "Komando olamaz" kararlı sağlık raporuna istinaden sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemediğinden bahisle sözleşmesinin feshedildiği, fesih işlemi aleyhine açtığı davada verilen iptal kararı üzerine, davalı idarece davacının görevine iade işlemi tesis edilerek 29/07/2022 tarihinde aynı görev yerine atamasının yapıldığı, sonrasında hakkında düzenlenmiş "Komando Olamaz" kararlı sağlık raporu bulunması nedeniyle bu kez sözleşmesi yenilenmeyerek terhis edildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar temyize konu kararda, yargı kararı uyarınca 29/07/2022 tarihinde aynı görev yerine ataması yapılan davacının, artık uzman erbaş sınıfında, komando branşı dışında başka bir branşta istihdam edildiği, sözleşmesinin yenilenme/yenilenmeme işlemleri sırasında "komando" branşında istihdam edildiğinden hareketle sağlık şartları, komando olarak tamamladığı hizmet süresi ve benzeri şartlar yönünden değerlendirilemeyeceği, bu durumda, dava konusu işlem tarihinde "komando" branşında istihdam edilmeyen ve sınıfı görevini yapmasına engel bulunmayan davacının sözleşmesinin yenilenmeyerek terhis edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; davacı hakkında 29/07/2022 tarihinde yapılan atamanın, ilk görev yerine yapıldığı görülmekle; dosya içeriğinden; Dairemizin 20/05/2025 tarihli ara kararıyla, "davacının, dava konusu yenilememe işleminden önce 22/09/2020 tarihli işlem ile sözleşmesinin feshedildiği, bu işleme karşı açılan davada, İdare Mahkemesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ] sayılı kararıyla yürütmenin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmakla; davacı göreve iade edilirken, anılan karar gerekçesinde yer alan hususlarla ilgili yeniden bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı, davacının yeniden komando olarak mı, yoksa uzman erbaş olarak mı göreve iade edildiği hususlarını açıklığa kavuşturacak tüm bilgi ve belgelerin davalı idareden istenilmesine," karar verildiği, davalı idare tarafından bu hususu açıklığa kavuşturacak bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı, bu atamanın, komando branşı dışında başka bir branşa yapıldığı ya da davacının artık komando branşında istihdam edilmediği sonucuna ulaştıracak başka bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı görülmekle, iptal gerekçesinin somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığından, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, mali ve özlük haklarının iadesi isteminin kabulüne, yoksun kaldığı parasal haklarının hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, özlük haklarının iadesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 21/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.