Anksiyete Bozukluğu Tanısı Bulunan Sözleşmeli Erin İstirahat Süresi Sebebiyle Sözleşmesinin Feshedilmesinde Hakem Hastane İncelemesi Yapılması Gerektiğine İlişkin Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/7003 E. , 2025/2655 K.

"İçtihat Metni"

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7003
Karar No : 2025/2655

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : [GİZLENDİ] Bakanlığı
VEKİLİ : Av. [GİZLENDİ]
KARŞI TARAF (DAVACI) : [GİZLENDİ]
VEKİLİ : Av. [GİZLENDİ]

İSTEMİN KONUSU: [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Şırnak ili, Silopi ilçesi, 172. Zırhlı Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde toplam üç aydan fazla istirahat ve hava değişimi almış olduğundan bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarına karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: [GİZLENDİ] İdare Mahkemesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta davacıya Gölcük Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 10 gün istirahat, Gölcük Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu" tanısı ve tedavisine devam edilerek bir süre istirahatinin uygun olduğu kanaatiyle 1 ay hava değişimi; Şırnak Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu olarak değerlendirilen hastanın tedavisine hava değişiminde devam edilmesinin uygun olduğu" gerekçesiyle 21 gün hava değişimi ve 26/02/2016 tarihinde psikiyatri kliniğine yatırılarak yapılan muayene ve tedavisi sonucu düzenlenen Gölcük Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 2 ay hava değişimi verildiği; öte yandan, dava dosyasına sunulan Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla, davacıya ağır stres ve uyum bozukluğu teşhisi konularak, "Tedaviyle işlevselliğinin kısmen düzeldiği ve tüm vücut fonksiyonünün %25 oranında kayba uğradığı" tespitine yer verildiğinin görüldüğü, bu durumda; dava konusu işleme esas alınan sağlık kurulu raporlarının tümünün ilgili sağlık kuruluşlarının Psikiyatri Kliniğinde yapılan muayene ve tedaviler sonucu "Anksiyete bozukluğu" tanısı ile verildiği gözetildiğinde, davacının psikiyatrik rahatsızlığının, 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterip göstermediğine ilişkin, (gerekirse bir sağlık kuruluşuna sevk edilerek bu hususta aldırılacak raporun da dikkate alınması suretiyle) herhangi araştırma ve bu hususta değerlendirme yapılmaksızın, son bir yıl içerisinde 3 ay, 21 gün istirahat/hava değişimi almış olduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; Mahkeme kararının davacının doğrudan göreve başlatılması anlamını taşımayacağı ve öncelikle davalı idare tarafından, Mahkeme kararının gerekçelerine uygun olarak yapılacak inceleme/araştırma sonucunda davacının durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğinden, bu aşamada yoksun kaldığı maaşlara ilişkin parasal hak isteminin esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü maaşlara ilişkin parasal hak talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesince; uzman çavuş olan davacının, son bir yıl içerisinde üç aydan fazla istirahat/hava değişimi almış olduğundan bahisle sözleşmesinin feshedilmesine esas alınan sağlık kurulu raporları ile tedavi safahatı incelendiğinde; davacıya Gölcük Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 10 gün istirahat; Gölcük Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu" tanısı ve tedavisine devam edilerek bir süre istirahatinin uygun olduğu kanaatiyle 1 ay hava değişimi; Şırnak Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu olarak değerlendirilen hastanın tedavisine hava değişiminde devam edilmesinin uygun olduğu" gerekçesiyle 21 gün hava değişimi ve 26/02/2016 tarihinde psikiyatri kliniğine yatırılarak yapılan muayene ve tedavisi sonucu düzenlenen Gölcük Asker Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 2 ay hava değişimi verildiği, tüm bu istirahat raporları hesaba katılarak, toplam hava değişimi süresinin üç ayı geçtiğinden bahisle işlem tesis edildiği, bu durumda, davacıya sağlık kurulları tarafından düzenlenen ruh ve sinir hastalıklarından kaynaklı uzun süre tedaviyi gerektiren istirahat raporlarının, 3 yıllık istirahat süresi hesabında dikkate alınabileceği; ancak, üç aylık istirahat süresi hesabında dikkate alınmasının mümkün olmadığı halde, bu raporlarda yer alan (sağlık kurulları tarafından düzenlenen ve ruh ve sinir hastalıklarına ilişkin olan) istirahat süreleri de dikkate alınmak suretiyle yapılan hesaplama sonucu, davacının 1 yıl içinde üç aydan fazla sağlık izni kullandığından bahisle sözleşmesinin feshi yönünde tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine; davacının istinaf başvurusu yönünden ise; davacının iptal kararı doğrultusunda görevine başlatılacağı, göreve başlatıldıktan sonra iptal kararındaki gerekçe dikkate alınarak yapılacak araştırma ve inceleme sonucuna göre davacı hakkında sözleşmesinin feshi ya da sözleşmesinin devamı yönünde yeni bir işlem tesis edileceği, sözleşmesinin yeniden feshi yönünde işlem tesis edilmesi halinde, yeni fesih işleminin, iş bu davanın konusunu oluşturan işlemin tesis edildiği 27/04/2016 tarihini kapsamayacağı, tesis edildiği tarihten itibaren ileriye kapsamında etki ve sonuç doğuracağı, bu durumda, iptal kararı sonucunda davacının "Sözleşmeli er" statüsüne döneceği ve doğrudan göreve başlatılması sonucunu doğuracağı, bunun yanında, davacının özlük ve parasal haklarının tazmini isteminde 20.000,00-TL olmak suretiyle miktar belirttiği ve gerektiğinde ıslah müessesinin uygulanması gerektiği dikkate alındığında, davacının parasal ve özlük haklarının tazmini talebi hakkında da karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacının istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının, yoksun kalınan maaşlara ilişkin parasal hak talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Usul yönünden; davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği, esas yönünden; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : [GİZLENDİ]
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Şırnak ili, Silopi ilçesi, 172. Zırhlı Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde toplam üç aydan fazla istirahat ve hava değişimi almış olduğundan bahisle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarına karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Sözleşmenin İdarece Feshi" başlıklı 6. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Sözleşmenin yapılmasını müteakip; a) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar, b) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar, hariç olmak üzere, sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süreci hariç) üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." düzenlemeleri yer almıştır.
08/06/2011 tarih ve 27958 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nin "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilememe halleri ve sözleşmenin feshedilme sebepleri" başlıklı 17. maddesinin dördüncü fıkrasında, " ....Sözleşmenin yapılmasını müteakip; a) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar, b) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar, hariç olmak üzere, sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süreci hariç) üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dâhil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; sözleşmeli er ve erbaşların hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamının, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği, hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, sözleşmeleri feshedilerek, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği, bunlardan görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların ilişiklerinin kesilmeyeceği düzenlemesi ile birlikte; kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanların, anılan düzenlemeden istisna tutulduğu anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta, davacının, çeşitli sağlık kuruluşlarından, "Anksiyete bozukluğu" tanısıyla 3 ay, 21 gün istirahat raporu ve hava değişimi aldığı, ayrıca, Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı raporuyla, davacıya ağır stres ve uyum bozukluğu teşhisi konularak, "Tedaviyle işlevselliğinin kısmen düzeldiği ve tüm vücut fonksiyonunun %25 oranında kayba uğradığı" tespitine yer verildiği anlaşıldığından; davacının rahatsızlığının uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterip göstermediği ve alınan istirahat raporları ile hava değişimlerinin 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin sekinci fıkrasının (b) bendi kapsamında kalıp kalmadığı hususlarında, gerektiğinde hakem hastaneye sevki ile alınacak sağlık raporu dikkate alınmak suretiyle herhangi bir araştırma, inceleme ve bu kapsamda bir değerlendirme yapılmaksızın doğrudan sözleşmenin feshi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kalınan maaşlara ilişkin parasal hak istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden gerekçeli olarak reddi; parasal haklara ilişkin kısım yönünden ise, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmın kaldırılarak bu kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde hukuka uygunluk görülmemiş ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla yerinde görülen temyize konu kararın bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline, yoksun kalınan maaşlara ilişkin parasal hak talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden gerekçeli olarak reddi, yoksun kalınan maaşlara ilişkin parasal hak talebi yönünden ise, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmın kaldırılması, bu kısım hakkında karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine iadesi yolundaki temyize konu [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ] K:[GİZLENDİ] sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın [GİZLENDİ] İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 22/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.