Sözleşmeli Erin Hava Değişimi Süresi Sebebiyle Sözleşmesinin Feshedilmesi İşlemine Karşı Açılan Davada Süre Aşımı Nedeniyle Red Kararı Verilmesi Gerektiğine İlişkin Danıştay Kararı

Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2022/4735 E. , 2025/3249 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No : 2022/4735

Karar No : 2025/3249

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : [GİZLENDİ] Bakanlığı

VEKİLİ : Av. [GİZLENDİ]

KARŞI TARAF (DAVACI) : [GİZLENDİ]

VEKİLİ : Av. [GİZLENDİ]

İSTEMİN KONUSU: [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Sakarya ili, 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat raporu sürelerinin üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 07/03/2019 tarihli işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm mali haklarının yasal faiziyle birilikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: [GİZLENDİ] İdare Mahkemesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ] K:[GİZLENDİ] sayılı kararıyla; ilgili mevzuatta getirilen, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru, son bir yıl içinde alınan hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı üç aydan fazla olan sözleşmeli erlerin sözleşmelerinin feshedileceği hükmü karşısında, davalı idarenin sözleşmenin feshi konusunda bağlı yetki içerisinde olduğu; görevin icrası veya görev dolayısıyla saldırı, kaza ya da meslek hastalığı olarak değerlendirilebilecek haller ile mevzuatta sayılan kronik hastalıklar kapsamında uzun süreli tedaviye ihtiyaç duyulduğunun sağlık kuruluşu raporu ile belgelendirilemeyişi karşısında, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru, son bir yıl içinde alınan hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı üç aydan fazla olan davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesince; 29/04/2022 tarihli ara kararı gereğince, davacı tarafından dosyaya sunulan Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 20/06/2022 tarihli sağlık kurulu raporuna göre, davacının görevde iken geçirmiş olduğu "rotaruf kuf sendromu" adlı hastalığının tedavisinin normal şartlarda altı ay süreceği; 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Sözleşmenin İdarece Feshi" başlıklı 6. Maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "...kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar, hariç olmak üzere, sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süreci hariç) üç ayı geçemeyeceği, sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edileceği; hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği" kuralında da belirtildiği gibi, davacının rahatsızlığının, sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye (altı aylık tedavi süresine ihtiyaç olunan) ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalık olduğu, uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren bir hastalığa maruz kalan personelin de bir yıl içerisinde toplam üç aydan fazla hava değişimi ve istirahat süresine tabi tutulması halinde dahi sözleşmesinin feshedilemeyeceğinin açıkça belirtildiği; diğer bir anlatımla; davacının sözleşmesinin feshine sebep olarak gösterilen hava değişimi ve istirahat süresinin üç ayı geçmiş olmasının nedeninin, davacıda mevcut olan ve tedavisi altı ay gibi uzun bir süreye muhtaç olan bir hastalık olduğu; uzun süreli tedaviye muhtaç olan hastalıklardan dolayı alınan hava değişimi ve istirahat sürelerinin bir yıl içerisinde üç ayı geçmesi halinde dahi personelin sözleşmesinin feshedilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının, hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Usul yönünden; davanın süresi içerisinde açılmadığı, esas yönünden; sözleşmeli er ve erbaş sistemi ile askerliğe ait hizmetlerin aksamadan sürekli devam etmesi, yapılan işlerde profesyonelliğin sağlanması, nitelikli ve yetenek kazandırılmış personel ihtiyacının karşılanması ve yetişmiş personelden uzun süreli faydalanılmasının hedeflendiği, davacı hakkında tesis edilen işlemin tüm yönleriyle hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : [GİZLENDİ]

DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile kararın Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY : Sakarya ili, 1. Motorlu Piyade Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat raporu sürelerinin üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu uyarınca 07/03/2019 tarihli işlem ile sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 11. maddesinde ise, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa, işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurusunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş olan sürenin de hesaba katılacağı kuralına yer verilmek suretiyle dava açma sürelerine yönelik ana ilkeler belirlenmiş devamında, 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde; dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden de inceleneceği hususuna yer verildikten sonra 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; davada süre aşımı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bakılan uyuşmazlıkta, davacının sözleşmesinin 07/03/2019 tarihinde feshedildiğini bildirir [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlemin davacıya tebliğ edilip edilmediği, tebliğ edildi ise; tebliğ ve tebellüğ evrakının dosyada mevcut olmadığı, söz konusu hususun İdare Mahkemesinin 01/04/2020 tarihli ara kararı ile de sorulduğu, idarece dosyaya sunulan savunma dilekçesi ve eklerinde, tebliğe dair evrakın bulunmadığının belirtildiği anlaşılmakla; dosyadaki tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı tarafından, 12/09/2019 tarihli dilekçe ile; "..memurluktan çıkarıldığının öğrenildiği, söz konusu işlemin kaldırılarak, göreve geri başlatılması, boşta geçirilen sürelere ilişkin parasal ve özlük haklarının iade edilmesi, maddi ve manevi zararlarının karşılanması" istemiyle başvuru yapıldığı, davalı idarenin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı cevaben yazılan yazıları ile "dilekçe ekindeki vekaletnameye ilişkin pul eksikliği olduğu, eksikliğin tamamlanması neticesinde başvurunun işleme alınacağının" bildirildiği, bu defa davacı vekilince 07/10/2019 tarihli dilekçe ile; pul ekli vekaletnamenin sunulduğu, davalı idarenin [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlemiyle, "davacının, bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat raporu sürelerinin üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu uyarınca sözleşmesinin 07/03/2019 tarihli işlem ile feshedildiğinin" bildirildiği, son olarak davalı idarece [GİZLENDİ] tarih ve [GİZLENDİ] sayılı işlem ile; "davacının, bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat raporu sürelerinin üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu uyarınca sözleşmesinin 07/03/2019 tarihli işlem ile feshedildiğinin" bildirilmesi üzerine davacı tarafından 29/01/2020 tarihinde iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 07/03/2019 tarihli fesih işleminin davacıya ne zaman tebliğ edildiği tam olarak ortaya konulamamış olmakla birlikte, davacı tarafından idareye yapılan 12/09/2019 tarihli başvuruda sözleşmesinin feshedildiğinden haberdar olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Davacı tarafından, bu tarihi izleyen günden itibaren başlayan 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca 60 günlük dava açma süresi içinde doğrudan ya da anılan Kanun'un 11. maddesi kapsamında idareye başvuru yapılarak kalan süre içinde dava açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten sonra 29/01/2020 tarihinde dava açılmış olan iş bu davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerekmekte iken bu husus gözetilmeksizin işin esasına girilerek davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının, hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının, hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] İdari Dava Dairesinin [GİZLENDİ] tarih ve E:[GİZLENDİ], K:[GİZLENDİ] sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın [GİZLENDİ] Bölge İdare Mahkemesi [GİZLENDİ] Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 18/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.