Askerî Personel Davaları: 30 Danıştay Kararıyla Soru ve Cevaplar

Cevap: Hayır. Hakkınızda savcılık tarafından iddianame düzenlenmesi, tek başına TSK'dan çıkarılmanız için yeterli değildir. İdare, suçlandığınız olayın gerçekten yaşanıp yaşanmadığını araştırmalı ve savunma hakkınızı kullandırmalıdır. Danıştay, yalnızca ceza davasındaki iddianameye dayanılarak verilen ayırma cezasını hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 12.04.2023, E. 2021/6592, K. 2023/2013.

Cevap: Her durumda değil. Kanuna göre savunma için en az 3 iş günü verilmelidir. Ancak Danıştay, yalnızca 2 gün süre verilmesine rağmen personelin yazılı savunmasını yaptığı ve kurul önünde sözlü savunma hakkını da kullandığı somut olayda, savunma hakkının fiilen kısıtlanmadığına karar vermiştir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 15.05.2025, E. 2022/171, K. 2025/2494.

Cevap: Bazı durumlarda evet. Askerî disiplin hukukunda her olay için mutlaka bağımsız soruşturmacı atanması gerekmeyebilir. Mevcut disiplin dosyası, idari inceleme ve adli soruşturma belgeleri olayın aydınlatılması için yeterliyse bunlara dayanılarak karar verilebilir. Mahkeme yalnızca ayrı bir soruşturma raporu bulunmadığı için işlemi iptal etmemeli, mevcut delilleri de değerlendirmelidir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 30.04.2025, E. 2021/3125, K. 2025/2201.

Cevap: Evet. Ceza yargılaması ile askerî disiplin süreci birbirinden bağımsız yürütülebilir. Askerî hizmete engel davranışların gerçekleştiği usulüne uygun delillerle ortaya konulmuşsa ve savunma hakkı tanınmışsa ayırma cezası verilebilir. Danıştay, idari inceleme ve savunma süreçlerinin usulüne uygun yürütüldüğü bir olayda ayırma işlemini hukuka uygun bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 28.11.2023, E. 2022/5685, K. 2023/6139.

Cevap: Evet. Disiplin puanlarının birikmesi nedeniyle TSK'dan çıkarılan personelin açtığı davada, puan hesabına esas alınan uyarma ve kınama cezaları da belirli yönlerden incelenebilir. Danıştay, normalde doğrudan dava konusu yapılamayan bu cezaların, ayırma işleminin denetimi sırasında sebep ve maksat yönünden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 23.06.2025, E. 2021/15840, K. 2025/3143.

Cevap: İncelenen kararın uygulandığı mevzuat ve personel statüsü bakımından evet. Danıştay, son bir yıl içerisinde kesinleşen disiplin cezalarının toplamının 18 puanı aşması hâlinde, disiplinsizliğin alışkanlık hâline getirilmiş sayılabileceğini ve kanuni şartlar oluştuğunda ayırma işlemi uygulanabileceğini kabul etmiştir.

Ancak 18 puan sınırı bütün askerî personel statüleri için geçerli genel bir kural olarak değerlendirilmemelidir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 30.11.2022, E. 2020/2876, K. 2022/5880.

Cevap: Evet. Danıştay, sözleşme feshine dayanak olan uyarma ve kınama cezalarının da belirli yönlerden mahkemece incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Özellikle kısa süre içerisinde art arda disiplin cezaları verilerek personele davranışlarını düzeltme imkânı tanınmadan sözleşmesinin feshedilmesi ölçülülük ilkesine aykırı olabilir.

İncelenen olayda 42 gün gibi kısa bir süre içerisinde verilen cezalar üzerinde durulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 22.05.2025, E. 2022/41, K. 2025/2699.

Cevap: Evet, somut olayın hukuki dayanağına göre iptal edilebilir. Anayasa Mahkemesi, 3269 sayılı Kanun'daki bazı "kendilerinden istifade edilememe" hükümlerini iptal etmiştir. Danıştay, iptal edilen bu kanun hükümlerine dayanılarak yönetmelik kapsamında yapılan sözleşme fesihlerinin hukuki dayanağını kaybettiğini belirtmiştir.

Bu karar, her devamsızlık nedeniyle yapılan sözleşme feshinin otomatik olarak hukuka aykırı olduğu anlamına gelmez.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 29.04.2025, E. 2022/1314, K. 2025/2134.

Cevap: İncelenen olayda hukuka aykırı bulunmuştur. Geçici görevdeyken rahatsızlanan uzman erbaş, resmî sağlık kuruluşundan 10 günlük istirahat raporu almıştır. Ancak usulüne uygun muayene istem belgesi bulunmadığı gerekçesiyle raporu geçersiz sayılmış ve sözleşmesi feshedilmiştir.

Danıştay, sağlık mazereti resmî raporla kanıtlanan personelin devamsızlığının mazeretsiz kabul edilemeyeceğine karar vermiştir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 14.05.2025, E. 2022/4019, K. 2025/2428.

Cevap: Fesih işleminin geçerli bir kanuni dayanağının bulunması gerekir. Danıştay, fiziki yeterlilik ve atış testlerinde başarısız olduğu için "kendini geliştirmede yetersiz kalmak" gerekçesiyle sözleşmesi feshedilen uzman onbaşı hakkında, feshe dayanak kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olmasını dikkate alarak işlemi hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 13.02.2024, E. 2022/6363, K. 2024/572.

Cevap: Evet, mevzuattaki şartlar gerçekleşmişse feshedilebilir. Danıştay, sicil notu 57 olan, hakkında kesinleşmiş disiplin cezaları bulunan ve sicil değerlendirmesine süresinde dava açmayan personelin sözleşmesinin feshedilmesini hukuka uygun bulmuştur.

Bu nedenle sicil notuna yönelik itiraz ve dava sürelerinin kaçırılmaması önemlidir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 19.06.2025, E. 2022/4568, K. 2025/3287.

Cevap: İncelenen karara göre evet. Jandarma teşkilatındaki uzman erbaşlar disiplin yönünden 7068 sayılı Kanun'a tabidir. Danıştay, kesinleşen disiplin cezaları nedeniyle 20 ceza puanını aşan personelin sözleşmesinin feshedilmesinde idarenin kanuni şartlar çerçevesinde takdir yetkisi bulunduğunu kabul etmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 19.11.2025, E. 2023/16, K. 2025/5077.

Cevap: Uzman erbaşın sözleşme feshi yönünden 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'ndaki şartlar incelenmelidir. Danıştay, kolluk personeli hakkındaki genel meslekten çıkarma hükümleri ile uzman erbaş sözleşmesinin feshi hükümlerinin birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirtmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 29.05.2025, E. 2021/5709, K. 2025/2850.

Cevap: Bazı durumlarda evet. Danıştay, daha önce sözleşmeli er olarak görev yaparken askerî eğitimde başarısızlığı nedeniyle sözleşmesi feshedilen personelin, uzman erbaşlığa geçiş bakımından aranan "kendi kusuru olmaksızın sözleşmesi feshedilmiş olma" şartını taşımadığına karar vermiştir.

Bu nedenle uzman erbaşlık sözleşmesinin feshedilmesi hukuka uygun bulunmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 23.11.2023, E. 2020/4316, K. 2023/5981.

Cevap: Sadece babanız hakkındaki olumsuz kayıt nedeniyle ilişiğiniz kesilemez. Danıştay, Kara Harp Okulu öğrencisinin kendisi hakkında herhangi bir olumsuz bilgi bulunmamasına rağmen babası hakkındaki KHK kaydı gerekçe gösterilerek okuldan çıkarılmasını hukuka aykırı bulmuştur.

Kararda, suç ve cezaların şahsiliği ilkesine vurgu yapılmıştır.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 21.11.2024, E. 2023/4775, K. 2024/5689.

Cevap: Yalnızca kardeşinizin işlemiş olduğu suç nedeniyle güvenlik soruşturmanızın olumsuz sonuçlandırılması hukuka aykırı olabilir. Danıştay, kardeşi kasten öldürme suçundan cezaevinde bulunan uzman erbaş adayının, yalnızca bu nedenle elenmesini hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 15.10.2021, E. 2020/1510, K. 2021/5040.

Cevap: Evet, somut olayın şartlarına göre iptal edilebilir. Danıştay, hakkındaki ceza davasında beraat eden subay adayının, dayanağını kaybeden suç isnadı nedeniyle askerî eğitimden çıkarılmasını hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 04.03.2025, E. 2023/6913, K. 2025/850.

Cevap: Yalnızca beraat veya düşmeyle sonuçlanan dosyalara dayanılarak ve başka somut olumsuz bilgi gösterilmeden ilişkinizin kesilmesi hukuka aykırı olabilir. Danıştay, bu durumda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 7315 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 20.05.2024, E. 2023/5182, K. 2024/3025.

Cevap: İncelenen olayda hayır. Danıştay, savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen olayın, somut koşullar bakımından güvenlik soruşturmasını olumsuz sonuçlandırmak için yeterli olmadığını belirterek sözleşme feshini hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 15.10.2021, E. 2020/914, K. 2021/5055.

Cevap: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı, tek başına kesinleşmiş mahkûmiyet anlamına gelmez. Danıştay, denetim süresi sonunda düşme kararı verilmişse adayın askerî öğrenciliğe engel bir mahkûmiyetinin bulunmadığını kabul etmiştir.

Arşiv araştırmasının yine kanuni şartlara göre yapılması gerekir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 12.12.2024, E. 2023/4618, K. 2024/6179.

Cevap: Evet. Danıştay, adayın kendisine ait olmayan istihbari bilgilere dayanılarak askerî eğitimden çıkarılmasını hukuka aykırı bulmuştur.

Ancak ilişik kesme kararının iptal edilmesi, adayın doğrudan ve koşulsuz olarak göreve kabul edileceği anlamına gelmez. İdare, diğer başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığını yeniden değerlendirebilir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 26.12.2024, E. 2024/4253, K. 2024/6418.

Cevap: Evet. Danıştay, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen, kişisel verilerin korunmasına ilişkin yeterli güvenceleri içermeyen eski 4045 sayılı Kanun hükmüne dayanılarak yapılan ilişik kesme işlemini hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 16.12.2021, E. 2021/4192, K. 2021/6831.

Cevap: Askerî atama ve görevlendirme davalarında özel yetki kuralları uygulanır. Danıştay, ilgili personelin görev yerinin idari yargı bakımından bağlı olduğu Bölge İdare Mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olduğunu belirtmiştir.

Personelin yeni görev yerine başlamadan dava açması durumunda ise son görev yerinin esas alınması gerekebilir. Karardaki somut olayda Ankara İdare Mahkemesi yetkili bulunmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 20.11.2024, E. 2024/4033, K. 2024/5626.

Cevap: Danıştay, süresiz sağlık raporu bulunan personelden sağlık durumunu her yıl yeniden belgelendirmesinin istenmesini orantısız bir yük olarak değerlendirmiştir.

Bu nedenle Millî Savunma Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'ndeki ilgili düzenlemenin "Sağlık ve" ibaresi iptal edilmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 08.05.2024, E. 2020/1384, K. 2024/2794.

Cevap: Evet, hizmet gerekleri bunu haklı kılıyorsa yapabilir. Danıştay, kritik bir askerî görevde bulunan personelin, hizmet ihtiyacı ve güven ilişkisinin zedelenmesi gerekçesiyle aynı garnizon içerisinde unvanına ve sınıfına uygun başka bir birliğe atanmasını hukuka uygun bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 14.10.2024, E. 2018/1754, K. 2024/4785.

Cevap: Evet, olayın şartlarına göre sayılabilirsiniz. Danıştay, karargâhta mesaiye hazırlanmak için kıyafetini değiştiren uzman erbaşın, başka bir askerin silahının ateş alması sonucu yaralanmasını askerlik hizmetiyle bağlantılı kabul etmiştir.

Olayın doğrudan görev icrası sırasında değil, göreve hazırlık aşamasında meydana gelmesi vazife malullüğüne engel görülmemiştir.

Karar künyesi: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 28.03.2024, E. 2023/2238, K. 2024/715.

Cevap: Evet, hastalığın askerlik hizmetinden kaynaklandığı ortaya konulursa mümkün olabilir. Danıştay, askere alınırken sağlıklı olan ancak askerlik sırasında toplu yaşam alanlarında tüberküloz hastalığına yakalanarak askerliğe elverişsiz hâle gelen personelin rahatsızlığını askerlik hizmetiyle bağlantılı kabul etmiştir.

Bu nedenle personelin vazife malullüğü aylığına hak kazandığı değerlendirilmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 25.04.2023, E. 2023/1055, K. 2023/2189.

Cevap: Evet. Olay günü tutanak tutulmamış olması tek başına vazife malullüğü hakkını ortadan kaldırmaz.

Danıştay, askerî pentatlon ve spor eğitimi sırasında sakatlanarak askerliğe elverişsiz hâle gelen personelin olayını, revir sevk belgeleri ve GATA kayıtlarıyla kanıtlamasını yeterli görmüştür.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 11.12.2023, E. 2023/4260, K. 2023/6501.

Cevap: Evet. Danıştay, hukuka aykırı ilişik kesme veya sözleşme feshi nedeniyle görevinden uzak kalan personelin, bu süreçte mahrum kaldığı maaş ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğini belirtmiştir.

İptal davasıyla birlikte parasal hakların da talep edildiği durumda mahkeme bu talebi ayrıca değerlendirmelidir. Danıştay, somut olayda parasal hak talebi hakkında "karar verilmesine yer olmadığı" şeklinde karar verilmesini doğru bulmamıştır.

Karar künyesi: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 29.04.2024, E. 2024/761, K. 2024/898.

Cevap: Evet. Danıştay, hukuka aykırı sözleşme feshi iptal edilen uzman erbaşın, görev dışında kaldığı sürede mahrum olduğu mali ve özlük haklarının yasal faiziyle karşılanması gerektiğine karar vermiştir.

Bu nedenle uzman erbaş, sözleşme feshi işlemine karşı açacağı davada parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesini de talep edebilir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 20.09.2023, E. 2022/1536, K. 2023/4281.