Memurların Hakları Nelerdir? 25 Danıştay Kararıyla Soru ve Cevaplar

Yazar: Av. Mücahit Çelik

Tarih: 03.11.2026

Devlet memurlarının disiplin cezaları, eş durumu tayini, görevde yükselme, mülakat, görevden uzaklaştırma, maaş kesintileri ve mobbing nedeniyle tazminat hakları nelerdir? Memurların en çok merak ettiği 25 hukuki soruyu, Danıştay kararları ve somut örneklerle herkesin anlayabileceği şekilde cevapladık. Her sorunun sonunda ilgili kararın esas, karar numarası ve tarihi bulunmaktadır.

Soru 1. Hakkımda disiplin soruşturması açıldı. Soruşturmacının aldığı savunma yeterli midir?

Cevap: Hayır. Soruşturmayı yürüten kişinin (muhakkikin) aldığı ifade, disiplin cezası verilmeden önce alınması gereken resmî savunmanın yerine geçmez. Soruşturma tamamlandıktan sonra, yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu, memura hangi davranışı nedeniyle ceza verilmek istendiğini açıkça bildirerek savunmasını istemelidir. Bu kurala uyulmadan verilen disiplin cezası hukuka aykırı olur.

Karar künyesi: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 30.10.2024, E. 2024/29, K. 2024/57.

Soru 2. Disiplin amiri, soruşturmacı görevlendirmeden doğrudan maaşımdan kesinti cezası verebilir mi?

Cevap: İncelenen karara göre hayır. Memur hakkında usulüne uygun disiplin soruşturması yapılmalı, lehine ve aleyhine deliller toplanmalı ve soruşturma raporu hazırlanmalıdır. Disiplin amirinin yalnızca kendi tespitlerine dayanarak soruşturmacı görevlendirmeden verdiği aylıktan kesme cezası hukuka aykırı bulunmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 24.09.2024, E. 2021/1763, K. 2024/3723.

Soru 3. Bana sadece kanun maddesi gösterilerek savunma yapmam söylendi. Bu hukuka uygun mudur?

Cevap: Hayır. Memurun neyle suçlandığını açıkça bilmesi gerekir. Hangi davranışı, nerede, ne zaman ve nasıl gerçekleştirdiği belirtilmeden yalnızca kanun maddesi yazılarak savunma istenmesi yeterli değildir. Bu eksiklikle verilen disiplin cezası hukuka aykırı olabilir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 06.02.2023, E. 2021/1778, K. 2023/250.

Soru 4. Hakkımda ceza soruşturması için hazırlanan rapora dayanılarak memuriyetten çıkarılabilir miyim?

Cevap: Dosyadaki karara göre, 4483 sayılı Kanun kapsamında hazırlanan ceza ön inceleme raporu tek başına disiplin soruşturması raporu yerine geçmez. Memuriyetten çıkarma cezası verilecekse ayrıca usulüne uygun disiplin soruşturması yapılmalıdır. Yalnızca ceza ön inceleme raporuna dayanılarak verilen memuriyetten çıkarma cezası hukuka aykırı bulunmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 30.12.2025, E. 2024/5897, K. 2025/6047.

Soru 5. Disiplin soruşturmasını başlatan amir aynı zamanda cezayı da verirse ceza geçersiz olur mu?

Cevap: Her zaman değil. Disiplin amirinin soruşturma başlatması, bağımsız bir soruşturmacı görevlendirmesi, soruşturma raporunu incelemesi ve usulüne uygun savunma aldıktan sonra ceza vermesi tek başına tarafsızlık ilkesine aykırılık oluşturmaz.

Karar künyesi: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 15.02.2024, E. 2023/2674, K. 2024/272.

Soru 6. Memuriyetten çıkarılmadan önce son savunmam için verilen 7 günlük süre dolmadan karar verilebilir mi?

Cevap: Hayır. Devlet memurluğundan çıkarma cezasında, Yüksek Disiplin Kurulu önünde son savunma için tanınan 7 günlük süreye uyulmalıdır. Memurun savunma hakkını kullanabileceği süre dolmadan karar verilmesi, işlemi hukuka aykırı hâle getirir.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 27.03.2023, E. 2021/7894, K. 2023/1356.

Soru 7. Görevde yükselme sınavıyla atandım. Kurumum, 2 yıl dolmadığı için eş durumu tayinimi reddedebilir mi?

Cevap: Her durumda reddedemez. Kurumun kendi yönetmeliğinde 2 yıl tayin yasağı bulunsa bile bu düzenleme, üst mevzuatta tanınan aile birliği mazeretini ortadan kaldıramaz. Danıştay, bu gerekçeyle yapılan eş durumu tayin başvurusunun reddini hukuka aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 22.10.2024, E. 2021/834, K. 2024/4444.

Soru 8. Eşim başka bir kamu kurumunda çalışıyor. Kurumum eş durumu tayinimi reddedebilir mi?

Cevap: Kurumlar, aile birliğini korumak için gerekli koordinasyonu sağlamak zorundadır. Danıştay, eşlerin farklı kurumlarda çalışmasını ve ilgili kurumun eşin bulunduğu ilde teşkilatının olmamasını değerlendirerek, somut olayda tayin talebinin reddini aile birliğinin korunmasına aykırı bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 17.11.2021, E. 2021/14360, K. 2021/4301.

Soru 9. Hakkımda disiplin soruşturması açıldığı için daha alt bir göreve atanabilir miyim?

Cevap: Sırf soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi gerekçesiyle memurun daha alt bir kadroya atanması hukuka aykırı olabilir. Danıştay, soruşturma geçiren daire başkanının uzman kadrosuna atanmasını hukuka aykırı bulmuştur. Soruşturmanın etkilenmesi riski varsa şartları oluştuğunda görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanabilir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 08.03.2022, E. 2021/15806, K. 2022/1095.

Soru 10. Çocuğum başka şehirde üniversite okuyor. Bu nedenle tayin isteme hakkım var mı?

Cevap: Çocuğun başka şehirde eğitim görmesi, tek başına memura zorunlu tayin hakkı sağlamaz. Danıştay, öğrenim durumunun ilgili yer değiştirme mevzuatında mazeret olarak düzenlenmediğini belirterek, çocukların eğitimi gerekçesiyle yapılan tayin başvurusunun reddini hukuka uygun bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 17.02.2022, E. 2017/2341, K. 2022/603.

Soru 11. İşe başlarken belirli bir süre tayin istemeyeceğimi kabul ettim. Daha sonra eş durumu tayini isteyebilir miyim?

Cevap: Başvuru yapılabilir; ancak kabul edilmesi zorunlu değildir. Danıştay, sınav duyurusunda asgari hizmet süresi dolmadan eş durumu dahil nakil istenemeyeceği şartını kabul ederek göreve başlayan memurun, hemen ardından yaptığı tayin başvurusunun reddini hukuka uygun bulmuştur.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 12.02.2025, E. 2021/5168, K. 2025/718.

Soru 12. Mülakatta başarısız sayıldım. Ancak sınavın dayandığı yönetmelik iptal edildi. Benim mülakat sonucum da iptal edilebilir mi?

Cevap: Evet. Mülakatın dayanağı olan yönetmelik hükmü mahkeme tarafından iptal edilmişse bu düzenlemeye dayanılarak verilen başarısızlık kararı da hukuka aykırı olabilir. Danıştay, emniyet müdürünün sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemi bu nedenle iptal etmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 23.11.2022, E. 2021/1504, K. 2022/5859.

Soru 13. Görevde yükselme mülakatından elendim. Mülakatın dayandığı düzenleme iptal edilirse yeniden sınava alınabilir miyim?

Cevap: Evet. Danıştay, mülakatın dayandığı yönetmelik hükümleri iptal edildiğinde başarısız sayılma işleminin hukuki dayanağını kaybettiğine karar vermiştir. Bu durumda adayın mevzuata uygun şekilde yeniden sınava alınması gerekebilir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 12.06.2024, E. 2021/16221, K. 2024/3637.

Soru 14. Mülakatta hangi soruların sorulduğu ve neden düşük puan verildiği açıklanmadı. Dava açabilir miyim?

Cevap: Evet. Mülakatın denetlenebilir olması gerekir. Soruların ve cevapların önceden hazırlanması, soruların belirlenme yönteminin kayıt altına alınması ve komisyon üyelerinin değerlendirmelerini ayrı ayrı belgelendirmesi önemlidir. Bu kurallara uyulmaması mülakatın iptaline gerekçe olabilir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 21.12.2022, E. 2021/902, K. 2022/6695.

Soru 15. Mülakatta 50 puanın altında kaldım. Dava açarsam mülakatım mutlaka iptal edilir mi?

Cevap: Hayır. Mülakatın usulüne uygun yapıldığı, soruların ve cevapların önceden belirlendiği, komisyon üyelerinin adayları belirlenen kriterlere göre değerlendirdiği durumlarda düşük puan verilmesi tek başına hukuka aykırılık oluşturmaz.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 21.12.2022, E. 2021/905, K. 2022/6694.

Soru 16. Mülakat komisyonundaki kişiler benden daha alt rütbedeyse veya birden fazla komisyon oluşturulmuşsa sınav iptal edilir mi?

Cevap: İncelenen kararda, komisyon üyelerinin adaylardan en az bir üst rütbe veya unvanda olması kariyer ve liyakat ilkeleri açısından önemli bir güvence olarak değerlendirilmiştir. Ancak aday sayısının fazla olması nedeniyle birden fazla komisyon kurulması, objektif soru havuzu kullanılması şartıyla tek başına hukuka aykırı değildir.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 21.12.2022, E. 2021/1697, K. 2022/6698.

Soru 17. Mülakatta görevimle veya ölçülmesi gereken becerilerle ilgisiz sorular soruldu. Mülakat iptal edilebilir mi?

Cevap: Evet, şartları varsa. Sorulan soruların sınavın ölçmeyi amaçladığı bilgi ve becerilere uygun olması gerekir. Danıştay, soruların analitik düşünme, kavrama ve yönetme becerisi gibi mevzuatta belirtilen kriterleri ölçmeye elverişli olması gerektiğini vurgulamıştır.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 19.01.2023, E. 2021/3442, K. 2023/265.

Soru 18. Açığa alındım ve maaşımın üçte biri kesildi. Sonradan beraat ettim. Kesilen maaşımı faiziyle alabilir miyim?

Cevap: Evet, karardaki koşullarda. Danıştay, beraat ederek görevine dönen memurun maaşından yapılan kesintilerin faiziyle ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Faiz, memurun idareye başvurduğu tarihten değil, her bir maaş kesintisinin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanmalıdır.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 26.04.2023, E. 2021/18148, K. 2023/2232.

Soru 19. Memuriyetten çıkarıldım ancak mahkeme kararıyla görevime döndüm. Çalışamadığım dönemin maaşlarını ve faizlerini alabilir miyim?

Cevap: Hukuka aykırı işlem nedeniyle mahrum kalınan parasal hakların ödenmesi istenebilir. Danıştay, görevine dönen memurun açıkta kaldığı dönemlere ait maaş ve diğer parasal haklarının faizleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ancak dava sırasında sonradan artırılan taleplerin faiz başlangıcında ıslah tarihi gibi hususlar önem taşır.

Karar künyesi: Danıştay 12. Dairesi, 28.12.2023, E. 2020/697, K. 2023/7305.

Soru 20. Açığa alındım. Göreve dönmek için yaptığım başvuruya kurum cevap vermedi. Dava açabilir miyim?

Cevap: İdarenin görevden uzaklaştırma tedbirini kaldırma talebini cevapsız bırakması, yasal şartlar oluştuğunda zımni ret işlemi meydana getirebilir ve bu işleme karşı idari yargı yoluna başvurulabilir. Ancak dosyada aktarılan karar, başvurunun mutlaka kabul edilmesi gerektiğine ilişkin değildir; uyuşmazlığın yargısal denetim süreciyle ilgilidir.

Karar künyesi: Danıştay 8. Dairesi, 21.10.2022, E. 2022/4225, K. 2022/5889.

Soru 21. Amirlerim sürekli hakkımda disiplin soruşturması açıyor. Bu nedenle manevi tazminat alabilir miyim?

Cevap: Evet, sistematik ve hukuka aykırı baskı kanıtlanırsa. Danıştay, yaklaşık 2 yıl içinde hakkında 6 ayrı disiplin soruşturması açılan ve bu işlemlerin tamamı mahkemelerce iptal edilen öğretim üyesine uygulanan işlemleri psikolojik taciz olarak değerlendirmiştir. İdarenin manevi tazminat sorumluluğu bulunduğuna karar verilmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 8. Dairesi, 30.12.2022, E. 2021/7896, K. 2022/8527.

Soru 22. İşyerinde sürekli psikolojik baskı görüyorum. Kuruma şikâyet etmeme rağmen önlem alınmıyor. Tazminat alabilir miyim?

Cevap: Evet, koşulları varsa. Bir öğretim üyesi, uğradığı psikolojik baskı nedeniyle idareye 5 kez şikâyette bulunmasına rağmen önlem alınmamıştır. Yaşadığı ruhsal sorunlar adli tıp raporuyla da desteklenmiştir. Danıştay, idarenin gerekli önlemleri almaması nedeniyle verilen 30.000 TL manevi tazminat kararını onamıştır.

Karar künyesi: Danıştay 8. Dairesi, 20.04.2022, E. 2018/5292, K. 2022/2874.

Soru 23. Amirlerimin sürekli olumsuz davranışları psikolojimi ve aile hayatımı etkiledi. Manevi tazminat isteyebilir miyim?

Cevap: Evet. Danıştay, işyerindeki tekrarlanan olumsuz uygulamaların çalışanın ruh sağlığı ve aile ilişkileri üzerinde yarattığı ağır etkilerin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Sistematik psikolojik taciz nedeniyle idarenin manevi tazminat ödemesine ilişkin mahkeme kararı onanmıştır.

Karar künyesi: Danıştay 8. Dairesi, 24.11.2023, E. 2020/2576, K. 2023/6400.

Soru 24. Amirlerim sürekli savunmamı istiyor, sağlık mazeretlerimi reddediyor ve bana baskı uyguluyor. Tazminat alabilir miyim?

Cevap: Evet, bu davranışlar sistematik ve hukuka aykırı baskı oluşturuyorsa. Danıştay, çalışma masasının hukuksuz aranması, sürekli savunma istenmesi, makul sağlık mazeretlerinin reddedilmesi ve görev sınıfının düşürülmesi gibi işlemlerin birlikte ciddi psikolojik baskı oluşturduğunu değerlendirmiştir. Somut olayda 70.000 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

Karar künyesi: Danıştay 8. Dairesi, 12.04.2023, E. 2021/7835, K. 2023/1975.

Soru 25. Amirimle sürekli anlaşmazlık yaşıyorum. Bu durum tek başına mobbing sayılır mı?

Cevap: Hayır. Her anlaşmazlık veya idari işlem mobbing değildir. Mobbingden söz edilebilmesi için kişinin onurunu, saygınlığını veya çalışma huzurunu hedef alan sistematik baskının ortaya konulması gerekir. Danıştay, olağan işyeri uyuşmazlıklarının tek başına manevi tazminat hakkı doğurmayacağını vurgulamıştır.

Karar künyesi: Danıştay 2. Dairesi, 07.01.2025, E. 2022/3547, K. 2025/37.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve somut olayınıza özgü bir avukatlık ilişkisi kurmaz. Güncel mevzuat ve olayınızın özellikleri için bir avukata danışmanız önerilir.

Yorumlar (0)

Bu makaleye henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.

Popüler Makaleler

Popüler Kararlar