Avukat Mücahit Çelik

Davacı Talebi: Sözleşmeli uzman erbaş alımı sınavlarında başarılı olan davacı, 'geçirilmiş anksiyete bozukluğu' tanısı sebebiyle sağlık şartlarını taşımadığından bahisle başvurusunun reddine ilişkin idari işlemin, buna dayanak oluşturan iki ayrı Sağlık Kurulu raporunun ve TSK, Jandarma Gn.K. ve S.G.K. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin Ek-C Hastalıklar Listesi III-16/A-1 maddesinin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının iadesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idareler, davanın süresinde açılmadığını, askerlik mesleğinin özelliği gereği uzman erbaş olarak alınacak personelde aranacak sağlık şartlarının yönetmelikle düzenlenmesinin hizmet gereklerine ve hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini talep etmişlerdir.

Mahkeme Süreci: Dava ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay Onikinci Dairesinde incelenmiştir.

Temyiz / Nihai Karar: Danıştay Onikinci Dairesi, atanmanın kabulü veya reddine ilişkin asıl işlemin hazırlayıcı işlemi niteliğinde olan sağlık kurulu raporlarının iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin REDDİNE; askerlik mesleğinin niteliği gereği düzenlenen Sağlık Yeteneği Yönetmeliği maddesi ile bu hükme dayanılarak tesis edilen uzman erbaşlık başvurusunun reddine ilişkin bireysel işlem yönünden ise davanın REDDİNE Danıştay İdari Dava Dairesi Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Tekirdağ 3. Zırhlı Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı vekili, 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesi ve Yönetmelik uyarınca kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin idari işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, davacının İdlib görevlendirmesi tebliği üzerine görevden kaçmak amacıyla rapor aldığını, askerlik mesleğinin değerlerini sergilemede zafiyet gösterdiğini ve takdir yetkisi çerçevesinde tesis edilen fesih işleminin hukuka uygun olduğunu savunarak kararın bozulmasını istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının aldığı sağlık raporunun gerçeği yansıtmadığına dair idarece yapılmış bir tespit bulunmadığını ve sağlık mazeretine dayalı geçerli raporlar sebebiyle kendisinden istifade edilememe şartının gerçekleşmediğini belirterek işlemin iptaline ve yasal faiz ödenmesine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, fesih işleminin dayanağı olan 3269 sayılı Kanun'un 12 ve 19. maddelerindeki 'kendilerinden istifade edilememe halleri' ibarelerinin Anayasa Mahkemesinin E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararı ile iptal edildiğini, Anayasa'nın üstünlüğü uyarınca iptal edilen kanun kuralına dayalı yönetmelik hükmüne göre tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığını belirtmiştir. Daire, işlemin iptaline ilişkin kararı gerekçesini değiştirerek, yasal faizin başlangıç tarihini ise dava tarihi olarak düzeltilerek ONANMASINA oyçokluğuyla karar vermiştir.

Davacı Talebi: Davacı vekili, piyade uzman onbaşı olarak görev yapan müvekkilinin 'Komando olamaz' sağlık raporu üzerine kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 30/06/2020 tarihli idari işlemin iptalini, yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, davacının sağlık şartlarını kaybetmesi sebebiyle tesis edilen fesih işleminin mevzuata uygun olduğunu belirterek temyiz isteminin reddini ve Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasını savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının 'Komando olamaz' raporu bulunsa dahi 'Uzman erbaş olur' raporunun da yer aldığını, idarece durumunun tıbbi ve kadro imkanları açısından değerlendirilerek başka uygun bir sınıf veya branşta görevine devam ettirilmesi gerekirken doğrudan sözleşmesinin feshedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline ve parasal/özlük hakların iadesine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise davacının komando branşında sağlık niteliğini kaybettiğini ve ilköğretim mezunu olması nedeniyle branş değişikliğiyle istihdamının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, davacının uzman erbaş olarak TSK'da görev yapabileceği, ilgili Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında (A) diliminde askerliğe elverişli hastalık/arızaların yer aldığı ve terhis belgesinden uzman erbaş statüsünde olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, idarece başka sınıf veya branşta değerlendirilme yapılmaksızın sözleşmesinin feshedilmesini hukuka aykırı bularak Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Dava Türü: Sağlık Sebebiyle Adaylığın Sonlandırılması İşlemi ile Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin İlgili Maddesinin İptali

Davacı Talebi: Davacı vekili, sınavları kazanan müvekkilinin 'geçirilmiş anksiyete/nevrotik bozukluk' tanısı nedeniyle 'uzman erbaş olamaz' raporı verilerek adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlem ile dayanağı TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik Sağlık Yeteneği Yönetmeliği EK-C III. Bölüm 16/A-1 maddesindeki 'Geçirilmiş nevrotik bozukluklar' ibaresinin iptalini talep etmiştir.

Davalı İdarelerin Cevabı: Davalı idareler vekilleri, Jandarma teşkilatının zorlu görev şartları nedeniyle adaylarda ruh sağlığı açısından tam sağlamlık şartı arandığını, düzenleyici işlem ve bireysel işlemin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Danıştay (12. Dairesi - İlk Derece) Kararı: Danıştay 12. Dairesi ilk derece mahkemesi sıfatıyla yaptığı yargılamada; askerlik ve kolluk hizmetinin niteliği gereği sağlık şartlarının katı belirlenmesinde kamu yararı bulunduğunu, iki ayrı sağlık kurulu raporu ile sağlık şartını taşımadığı saptanan davacı hakkında tesis edilen adaylığın sonlandırılması işlemi ile dayanağı Yönetmelik düzenlemesinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle DAVANIN REDDİNE oy birliğiyle karar vermiştir.

Dava Türü: Uzman Erbaş Adaylığının Sonlandırılması İşlemi ile Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin İlgili Maddelerinin İptali İstemli İdari Dava

Davacı Talebi: Davacı vekili, sınavları başaran müvekkilinin 'Akdeniz Anemisi Taşıyıcılığı' gerekçesiyle uzman erbaş adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlem ile dayanağı olan Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin EK-C ve EK-D listelerinde yer alan taşıyıcı hemoglobinopatileri elenme sebebi sayan düzenlemelerin iptalini talep etmiştir.

Davalı İdarelerin Cevabı: Davalı idareler ve müdahil Milli Savunma Bakanlığı, askeri personelin çalışma şartlarının ağır olduğunu, taşıyıcılığın görev sırasında risk oluşturabileceğini ve idarece aranan sağlık şartlarını taşımadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Temyiz (Danıştay 12. Dairesi - İlk Derece) Kararı: Danıştay 12. Dairesi, ilk derece mahkemesi sıfatıyla yaptığı yargılamada; Jandarma teşkilatının ağır çalışma ve terörle mücadele şartları altında görev yapması nedeniyle idarenin yüksek fiziki kabiliyet gerektiren görevlerde tedbir mahiyetinde düzenleme yapabileceğini, bu çerçevede düzenleyici işlemde ve buna dayanılarak adaylığın sonlandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine oy birliğiyle karar vermiştir.