Taraflar ve Dava Türü: Sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, son bir yıl içinde sekiz defa disiplin cezası alması nedeniyle 6191 sayılı Kanun uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine dair karar aleyhine temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.

Uyuşmazlık: Sözleşmeli erin sözleşmesinin feshine dayanak teşkil eden ve tesis edildikleri tarihte yargı yolu kapalı olan 'uyarma', 'kınama' ve 'hizmete kısmi süreli devam' disiplin cezalarının Anayasa Mahkemesi iptal kararları ve 7517 sayılı Kanun değişiklikleri sonrasında mahkemelerce denetlenip denetlenemeyeceği hususundadır.

Mahkemenin Gerekçesi ve Sonuç: Danıştay Onikinci Dairesi; Anayasa Mahkemesi kararları ile Yargı Yolu kapalı olan uyarma ve kınama cezalarının personelin sözleşme feshine yol açabileceği, bu cezalara karşı yargı yolunun kapalı olmasının adil dengeyi bozduğu gerekçesiyle iptal edildiğini belirtmiştir. 7517 sayılı Kanun ile yapılan yasal düzenleme uyarınca, ilişiğin kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davalarda yargı yolu kapalı olan disiplin cezalarının hukuka uygunluğunun mahkemelerce denetlenebileceği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, sözleşme feshi işleminin sebep unsurunu oluşturan uyarma ve kınama cezalarının hukuka uygunluğunun incelenip yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Taraflar ve Dava Konusu: Uzman çavuş olarak görev yapan davacı ile Kara Kuvvetleri Komutanlığı (Milli Savunma Bakanlığı) arasındaki sözleşmenin feshi işleminin iptali davasıdır.

Davacı Talebi: Davacı vekili, müvekkilinin kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığının 14/02/2018 tarihli işleminin iptalini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, davacının kan ve idrar örneklerinde uyuşturucu madde tespit edildiğini, ifa ettiği görevin hassasiyeti ve yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca kendisinden istifade edilememe halinin gerçekleştiğini, işlemin hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesince, davacıdan istifade edilemeyeceği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ise istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Temyiz ve Danıştay Gerekçesi: Temyiz incelemesini yapan Danıştay 12. Dairesi; dava konusu işlemin yasal dayanağını oluşturan 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. ve 19. maddelerindeki 'kendisinden istifade edilememe hallerinin yönetmelikle düzenleneceğine' ilişkin ibarelerin, Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarihli ve E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararı ile Anayasa'nın 13. ve 70. maddelerine aykırı bulunarak iptal edildiğini vurgulamıştır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının bağlayıcılığı ve Anayasa'nın üstünlüğü ilkeleri gereğince, iptal edilen kanun hükmüne dayanılarak çıkarılan Yönetmelik uyarınca tesis edilen fesih işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç: Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Davacı Talebi: Konya ili, İlçe Jandarma Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapmaktayken 'Jandarma Genel Komutanlığında görev yapamaz' kararlı sağlık kurulu raporuna istinaden sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 15/05/2020 tarihli işlemin iptalini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idarece temyiz isteminin reddi ve kararın onanması savunulmuştur.

İlk Derece, İstinaf ve Temyiz Süreci: İlk Derece Mahkemesince aldırılan Konya Şehir Hastanesi sağlık kurulu raporunda davacıda 'anksiyete bozukluğu, orta düzeyde aort darlık, orta düzeyde aort yetmezliği' tespit edilerek Jandarma Genel Komutanlığında görev yapamayacağının belirtildiği, uzman erbaşların Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin 30. maddesi kapsamında geri hizmet veya karargahta değerlendirilecek personelden sayılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Temyiz incelemesini yapan Danıştay Onikinci Dairesi; Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğunu belirterek temyiz isteminin reddi ile kararın ONANMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Piyade Tümen Tugay Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapmaktayken 'Komando Olamaz, TSK'da görev yapar' raporuna dayanılarak sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali, parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesi ve özlük haklarının iadesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davacının mevzuattaki sağlık şartlarını taşımaması sebebiyle işlemin hukuka uygun olduğunu ileri sürerek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesince, 'Komando olamaz, TSK'da görev yapar' ibaresine ilişkin idarece tıbbi ve kadro durumu açısından bir değerlendirme yapılmadan feshin tesis edilmesi hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline ve parasal/özlük hakların ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi; dava konusu fesih işleminin iptaline ilişkin kısmı ONAMIŞ; ancak idarece gerekçedeki hususlar dikkate alınarak yeniden değerlendirme yapılacağından davacının doğrudan sözleşme yapması söz konusu olmadığı için bu aşamada kesin bir parasal ve özlük hak kaybından bahsedilemeyeceğini, bu kısım yönünden 'karar verilmesine yer olmadığına' karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesini hukuka aykırı bularak parasal ve özlük haklar yönünden kararı BOZMUŞTUR.

Davacı Talebi: Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrinde piyade uzman onbaşı olarak görev yapmakta iken hakkında düzenlenen 'Komando Olamaz' raporuna dayanılarak sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesini ve özlük haklarının iadesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davacının ilköğretim mezunu olarak komando branşında temin edildiği, 'komando olamaz' raporu üzerine sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceğinin anlaşıldığı ve işlemin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasını savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının önceki mahkeme kararı üzerine görüntü izleme görevlisi olarak atandığı, artık komando branşında istihdam edilmediği gerekçesiyle işlemin iptaline ve mali/özlük hakların ödenmesine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, davacının göreve iade edilirken komando olarak mı yoksa farklı bir branşta mı atandığının netleştirilmesi için idareden istenen bilgi ve belgelerin sunulmadığı, davacının komando branşı dışında istihdam edildiği yönündeki iptal gerekçesinin somut olarak ortaya konulamadığı ve eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Piyade sözleşmeli er olarak görev yapan davacı, bir sözleşme yılı içerisinde 3 aydan fazla hava değişimi ve istirahat raporu aldığından bahisle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu ile Yönetmeliği uyarınca 22/05/2019 tarihi itibarıyla sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptalini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, işlemin ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiğini ve idare aleyhine yargılama giderlerine hükmedilemeyeceğini savunarak Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının aldığı ruh ve sinir hastalıkları ('uyum bozukluğu') kapsamındaki heyet raporlarının son bir yıllık süreçteki 3 aylık istirahat hesabına dahil edilemeyeceği ve idarece gerekli inceleme yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise Mahkeme kararını usul ve esas yönünden hukuka uygun bularak istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, İlk Derece Mahkemesinin ruh ve sinir hastalıklarına ilişkin heyet raporlarının 3 aylık hesaplamaya dahil edilemeyeceği yönündeki gerekçesinde hukuka uygunluk bulunmadığını belirtmekle birlikte, karardaki diğer iptal gerekçeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesini düzelterek ONANMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Tekirdağ 3. Zırhlı Tugay Komutanlığında uzman çavuş olarak görev yapan davacı vekili, 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesi ve Yönetmelik uyarınca kendisinden istifade edilemeyeceğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin idari işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, davacının İdlib görevlendirmesi tebliği üzerine görevden kaçmak amacıyla rapor aldığını, askerlik mesleğinin değerlerini sergilemede zafiyet gösterdiğini ve takdir yetkisi çerçevesinde tesis edilen fesih işleminin hukuka uygun olduğunu savunarak kararın bozulmasını istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının aldığı sağlık raporunun gerçeği yansıtmadığına dair idarece yapılmış bir tespit bulunmadığını ve sağlık mazeretine dayalı geçerli raporlar sebebiyle kendisinden istifade edilememe şartının gerçekleşmediğini belirterek işlemin iptaline ve yasal faiz ödenmesine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, fesih işleminin dayanağı olan 3269 sayılı Kanun'un 12 ve 19. maddelerindeki 'kendilerinden istifade edilememe halleri' ibarelerinin Anayasa Mahkemesinin E:2022/4, K:2022/64 sayılı kararı ile iptal edildiğini, Anayasa'nın üstünlüğü uyarınca iptal edilen kanun kuralına dayalı yönetmelik hükmüne göre tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığını belirtmiştir. Daire, işlemin iptaline ilişkin kararı gerekçesini değiştirerek, yasal faizin başlangıç tarihini ise dava tarihi olarak düzeltilerek ONANMASINA oyçokluğuyla karar vermiştir.

Davacı Talebi: Davacı vekili, müvekkilinin sağlık koşullarını taşımadığı gerekçesiyle sözleşmeli uzman erbaşlık sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 16/05/2017 tarihli idari işlemin iptalini ve Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, dava konusu fesih işleminin yürürlükteki mevzuata ve hukuka uygun olduğunu belirterek temyiz isteminin reddini ve kararın onanmasını savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İdare Mahkemesi, davacı hakkında alınan sağlık kurulu raporlarında 'tek hecme halinde geçirilmiş organik olmayan psikoz' tanısı konulduğunu, bu rahatsızlığın ilgili Sağlık Yeteneği Yönetmeliği uyarınca askerliğe elverişli olmayan hastalıklar grubunda (B dilimi) yer aldığını ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamayacağına karar verildiğini belirterek davanın reddine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ise ilk derece mahkemesi kararını usul ve hukuka uygun bularak davacının istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, temyiz edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin reddine ve kararın ONANMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Dava Türü: Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshi İşleminin İptali ile Özlük ve Parasal Hakların İadesi

Davacı Talebi: Davacı vekili, resmi belgede sahtecilik iddiasıyla verilen HAGB kararı gerekçe gösterilerek sözleşmenin feshedilmesine ilişkin işlemin iptalini ve yoksun kaldığı parasal hakların faiziyle tazminini talep etmiştir.

Davalı İdare Cevabı: Davalı idare vekili, 3269 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca sahtecilik suçundan HAGB verilmiş olsa dahi sözleşmenin feshinin zorunlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Mahkemesi Kararı: İdare Mahkemesince, mevzuat uyarınca sahtecilik suçundan verilen HAGB kararının fesih sebebi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; Bölge İdare Mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.

Temyiz (Danıştay 12. Dairesi) Kararı: Danıştay 12. Dairesi, davacının AYM'ye yaptığı bireysel başvuru neticesinde ihlal kararı verilerek ceza mahkemesince yeniden yargılama sonucu beraat ettiğini tespit etmiştir. Ceza davası sonucu beraatle sonuçlandığından duruma göre yeniden değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle kararı BOZMUŞTUR.

Dava Türü: Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshi İşleminin İptali

Davacı Talebi: Davacı vekili, müvekkilinin 7315 sayılı Kanun uyarınca yeniden yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptalini talep etmiştir.

Davalı İdare Cevabı: Davalı idare vekili, davacı hakkındaki adli kayıtlar ve güvenlik soruşturması olumsuzluğu nedeniyle işlemin hukuka uygun olduğunu savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Mahkemesi Kararı: İdare Mahkemesince, davacının reşit olmadan önce işlediği cinsel ilişki ve tehdit suçlarından verilen HAGB kararının askerlik hizmetiyle bağdaşmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiş; Bölge İdare Mahkemesi ise istinaf başvurusunu reddetmiştir.

Temyiz (Danıştay 12. Dairesi) Kararı: Danıştay 12. Dairesi, 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca 18 yaşından küçüklerle ilgili adli sicil kayıtlarının idari makamlara bildirilemeyeceğini ve temin edilemeyeceğini belirterek, hukuken elde edilmesi mümkün olmayan çocukluk dönemi kayıtlarına dayanılarak tesis edilen fesih işleminde hukuka uyarlık görmemiş ve Bölge İdare Mahkemesi kararını BOZMUŞTUR.