Nafaka artırım davası, daha önce mahkeme kararıyla belirlenen nafakanın değişen ihtiyaçlar, ekonomik koşullar veya tarafların mali durumları nedeniyle yeniden belirlenmesi için açılan davadır. Osmaniye'de nafaka artırımı talep etmeyi düşünen kişiler bakımından önemli olan yalnızca enflasyonun yükselmesi değil; önceki nafaka ile bugünkü ihtiyaçlar arasındaki farkın somut delillerle ortaya konulmasıdır. Bu rehberde iştirak ve yoksulluk nafakasının artırılması, anlaşmalı boşanma protokolü, dava usulü, örnek olaylar ve güncel Yargıtay kararları açıklanmaktadır.

Nafaka Artırım Davası Nedir, Hangi Nafakalar Artırılabilir?

İştirak nafakası, çocuğun bakım, barınma, sağlık ve eğitim giderlerine velayet kendisinde olmayan ebeveynin mali gücü oranında katılımını sağlar. Yoksulluk nafakası ise boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen ve nafaka koşullarını taşıyan eşe yönelik ödemedir. Her iki nafaka türü de koşullar değiştiğinde artırılabilir. Devam eden boşanma davasındaki tedbir nafakasının güncellenmesi de istenebilir; ancak bu talep, boşanma sonrasında açılan bağımsız nafaka artırım davasıyla aynı usulî durumda değildir. Ergin çocuğun eğitim ve geçim ihtiyacına ilişkin yardım nafakası ise ayrıca değerlendirilir.

Hukuki dayanak; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 4, 176/4-5, 177, 182, 327-331, gerekli hâllerde m. 328 ve 364-365 hükümleridir. TMK m. 176/4, mali durumun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat şeklindeki yoksulluk nafakasının artırılabileceğini; TMK m. 331 ise koşulların değişmesi hâlinde iştirak nafakasının yeniden belirlenebileceğini düzenler.

Nafaka Artırım Davası Açma Şartları Nelerdir?

1. Önceki nafakanın güncel ihtiyaçlar karşısında yetersiz kalması

Çocuğun büyümesi, okula başlaması, eğitim kademesinin değişmesi, servis, yemek, barınma ve sağlık giderlerinin artması iştirak nafakası yönünden önemlidir. Yoksulluk nafakasında ise nafaka alacaklısının zorunlu yaşam giderlerindeki artış ve önceki ekonomik denge incelenir. Her masraf kaleminin gerçekten doğmuş veya makul biçimde öngörülebilir olması önem taşır.

2. Nafaka yükümlüsünün ödeme gücünün değerlendirilmesi

Mahkeme yalnızca nafaka isteyenin giderlerine değil, karşı tarafın ücretine, düzenli ve fiilî gelirine, malvarlığına, borçlarına ve geçim yükümlülüklerine de bakar. Bordrodaki asgari ücret kaydı tek başına gerçeği yansıtmayabilir; ticari faaliyet, kira geliri veya diğer somut mali veriler de araştırılabilir. Ancak yüksek miktarda nafaka istenmesi, istenen miktarın mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez.

3. Tarafların durumunda değişiklik veya hakkaniyet gereği

Yoksulluk nafakasında TMK m. 176/4 çerçevesinde mali koşulların değişmesi veya hakkaniyetin bunu gerektirmesi aranır. İştirak nafakasında çocuğun üstün yararı, yaşına bağlı ihtiyaçları ve ebeveynlerin katkı gücü birlikte değerlendirilir. Özellikle yoksulluk nafakası bakımından önceki kararla kurulan ekonomik dengenin korunması Yargıtay içtihatlarında önemlidir.

4. Somut delillerin bulunması

Yalnızca 'her şey pahalandı' demek yerine, önceki karar tarihindeki ve dava tarihindeki yaşam koşullarını karşılaştırmak gerekir. Okul ücret belgeleri, sağlık harcamaları, kira sözleşmesi, faturalar, gelir kayıtları ve düzenli gider tablosu artırım talebini güçlendirir. Mahkeme gerekli sosyal ve ekonomik durum araştırmasını yapabilir.

5. Önceki karardan sonra mutlaka bir yıl geçmesi şart değildir

Nafaka artırım davası için kanunda genel bir bir yıllık bekleme süresi öngörülmemiştir. Koşullar kısa sürede önemli biçimde değişmişse dava açılabilir. Bununla birlikte, ilk karardan hemen sonra aynı olgularla ve yeni delil olmaksızın açılan davanın kabulü garanti değildir. TMK m. 178'deki bir yıllık zamanaşımı düzenlemesi, mevcut nafakanın değişen koşullara göre artırılması talebine otomatik bir bekleme süresi getirmez.

Örnek Olaylarla Nafaka Artırımı

Örnek 1: Çocuk ilkokuldan ortaokula geçti

2023 yılında boşanan anne ve babanın ortak çocuğu için aylık 2.000 TL iştirak nafakası belirlenmiş olsun. Çocuk 2026 yılında ortaokula başlayıp servis, eğitim ve sağlık giderleri artmış; velayet sahibi annenin sunduğu belgeler aylık zorunlu giderlerin önemli ölçüde yükseldiğini göstermiştir. Baba da önceki döneme göre daha yüksek ve düzenli gelir elde etmektedir. Bu durumda iştirak nafakasının artırılması için güçlü bir maddi temel oluşabilir. Ancak mahkeme, giderlerin tamamını otomatik olarak babaya yüklemek yerine her iki ebeveynin ödeme gücünü dikkate alır.

Örnek 2: Yoksulluk nafakası artık temel geçim giderlerini karşılamıyor

Anlaşmalı boşanma kararında kadın lehine aylık 4.000 TL yoksulluk nafakası bağlandığını düşünelim. Birkaç yıl sonra kira ve zorunlu ihtiyaçlar artmış, kadının gelirinde kayda değer bir iyileşme olmamış olsun. Eski eşin gelirinin de yükseldiği belgelenirse artırım istemi değerlendirilebilir. Buna karşılık kadın sonradan kendisini yoksulluktan kurtaracak düzeyde sürekli gelire kavuşmuşsa, sadece fiyat artışına dayanmak yeterli olmayabilir; nafakanın azaltılması veya kaldırılması tartışması da doğabilir.

Örnek 3: Protokolde yıllık ÜFE/TÜFE artışı var ama nafaka yine yetersiz

Taraflar boşanma protokolünde nafakanın her yıl belirli bir endeks oranında artırılmasını kararlaştırmış ve bu hüküm mahkeme kararına geçmiş olsun. Öncelikle kesinleşmiş hükmün öngördüğü otomatik artış hesaplanır. Buna rağmen çocuğun özel sağlık veya eğitim ihtiyaçlarında ciddi değişiklik meydana gelmişse ayrıca artırım davası gündeme gelebilir. Endeks artışı bulunması ek dava açılmasını her durumda yasaklamaz; ama mahkeme önceki anlaşmayı, mevcut yükümlülükleri ve yeni ihtiyaçları birlikte ele alır.

Örnek 4: Üç ay sonra hiçbir koşul değişmeden yeni dava açılıyor

Taraflar kısa süre önce güncel gelir ve giderlere göre nafaka belirlemiş; üç ay sonra ne çocuğun ihtiyaçları ne de tarafların mali koşulları anlamlı biçimde değişmiş olsun. Kanuni bekleme süresi bulunmamasına rağmen salt daha yüksek bir miktar istemek davanın kabulü için yeterli olmayabilir. Artırım isteyenin yeni durumu ve neden önceki miktarın artık hakkaniyete aykırı olduğunu açıklaması gerekir.

Örnek 5: Nafaka yükümlüsü yeniden evlendi veya işten ayrıldı

Babanın yeniden evlenmesi, başka çocuk sahibi olması veya işsiz kalması iştirak nafakasını kendiliğinden kaldırmaz. Ekonomik şartların fiilen ve ciddi şekilde nasıl değiştiği incelenir. Kişinin kendi isteğiyle işini bırakarak nafaka yükümlülüğünü azaltmaya çalışması ile iradesi dışında gelir kaybına uğraması aynı şekilde değerlendirilmeyebilir. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.11.2019 tarihli, 2017/1513 E., 2019/1182 K. sayılı kararında, isteyerek işten ayrılma ve ekonomik gücün esaslı biçimde azalmaması dikkate alınmıştır.

Örnek 6: Çocuk 18 yaşını doldurdu ve üniversitede okuyor

İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasıyla sona erer; ergin çocuğun eğitimi devam ediyorsa TMK m. 328/2 kapsamında ana ve babanın bakım yükümlülüğü koşullara göre sürebilir. Bu aşamada ergin çocuğun kendi adına yardım nafakası istemesi gündeme gelir. Dolayısıyla 18 yaş sonrası için eski iştirak nafakasının sınırsız biçimde devam ettiğini varsayarak yalnızca artırım talep etmek yerine dava türü, taraf sıfatı ve eğitim durumu doğru belirlenmelidir.

Nafaka Artırım Davası Nerede ve Nasıl Açılır?

Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında TMK m. 177 uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Ayrıca genel yetki hükümleri ve somut olay değerlendirilmelidir; nafaka davalarında bu yetki kuralı mutlak/kesin yetki değildir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 04.10.2016 tarihli, 2016/8896 E., 2016/8411 K. sayılı kararına göre, yetki itirazı yoksa mahkeme bu gerekçeyle kendiliğinden yetkisizlik kararı veremez.

Örneğin nafaka alacaklısı çocuk velayeten annesiyle Osmaniye'de yaşıyor, nafaka borçlusu başka şehirde ikamet ediyorsa Osmaniye'deki yetkili aile mahkemesinde dava açılması mümkün olabilir. Önceki boşanma davasının aynı şehirde görülmüş olması artırım davası için tek belirleyici değildir.

1. Önceki nafaka kararını inceleyin: Mevcut aylık tutarı, kesinleşme bilgisini, yıllık artış şartını ve protokoldeki eğitim-sağlık gideri yükümlülüklerini belirleyin.
2. İhtiyaç ve gelir karşılaştırması yapın: Eski ve yeni giderleri bir tabloyla ortaya koyun; gerçekçi bir aylık artırım miktarı hesaplayın.
3. Dava dilekçesinde talepleri açık yazın: Hangi nafakanın hangi aylık tutara yükseltilmesini, artışın hangi tarihten itibaren uygulanmasını ve gelecek yıllar için endeks artışı istenip istenmediğini belirtin.
4. Delillerin celbini talep edin: Önceki dava dosyası, SGK gelir ve hizmet kayıtları, gerektiğinde vergi ve şirket bilgileri, sosyal-ekonomik durum araştırması, okul ve sağlık kayıtları önemlidir.
5. Yargılamayı ve kararı takip edin: Taraflar delillerini sunar; mahkeme gerekirse ek kayıt ve bilirkişi incelemesi yaptırır, ardından talebi kabul, kısmen kabul veya reddedebilir.

Nafaka artırım davasının kabulü hâlinde artırılan tutarın genellikle dava tarihinden itibaren uygulanması talep edilir ve hükümde başlangıç tarihi açıkça gösterilmelidir. Gelecek yıllara yönelik artış ise ayrıca kararda yer almalıdır. Dava açılması tek başına mevcut nafaka borcunu durdurmaz veya yeni istenen tutarı kendiliğinden yürürlüğe sokmaz. Nafaka uyuşmazlıklarında genel olarak dava şartı zorunlu arabuluculuk uygulanmaz; dosyanın niteliği ayrıca kontrol edilmelidir.

Nafaka Artırım Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

• Önceki boşanma ve nafaka ilamı, kesinleşme şerhi, mahkemece onaylanan anlaşmalı boşanma protokolü ve varsa daha önceki artırım kararları.
• Çocuğun eğitim belgeleri; okul, servis, yurt, kırtasiye, yemek, kurs ve zorunlu sağlık harcamalarını gösteren belgeler.
• Kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri, gerekli yaşam giderlerini gösteren belgeler, düzenli tedavi ve bakım giderleri.
• Tarafların SGK kayıtları, ücret bordroları, vergi ve ticari faaliyet kayıtları; mahkemeden talep edilebilecek ilgili malvarlığı ve gelir bilgileri.
• Gerektiğinde tanık anlatımı, sosyal ve ekonomik durum araştırması ve somut uyuşmazlığa uygun diğer hukuka uygun deliller.

Pratik öneri: Her gider kalemini 'hangi kişiye ait, hangi döneme ilişkin ve ne kadar düzenli?' sorularıyla açıklayın. Örneğin çocuğun eğitim faturası ile velayet sahibi ebeveynin kişisel harcamalarını aynı kalem gibi sunmak ispatı zayıflatabilir.

Nafaka Artırımında ÜFE mi, TÜFE mi Uygulanır?

Yargıtay'ın özellikle eski tarihli yoksulluk nafakası kararlarında, tarafların koşullarında olağanüstü değişiklik yoksa önceki dengeyi korumak için ÜFE oranının esas alınması gerektiği vurgulanmıştır. Ancak bütün nafaka davalarında otomatik ve değişmez bir ÜFE ya da TÜFE oranı uygulanacağı söylenemez. Kesinleşmiş ilam veya protokoldeki artış ölçütü, talep, nafaka türü, somut ihtiyaçlar ve hâkimin hakkaniyet değerlendirmesi önemlidir. Güncel bazı hükümlerde TÜFE esaslı gelecek yıl artışı da karara bağlanmaktadır.

Örneğin mahkeme kararında her yıl TÜFE oranında artış öngörülmüşse ilk aşama o hükmün hesabıdır; 'kanunen tüm nafakalar mutlaka ÜFE kadar artırılır' yaklaşımı doğru değildir. Nafakanın 10.000 TL'den 20.000 TL'ye çıkarılması gibi talepler için kanunda herkese uygulanan sabit bir çarpan, yüzde veya üst sınır bulunmaz. Talebin kabul edilebilirliği delillere bağlıdır.

İlgili Yargıtay Kararları ve Uygulamaya Etkileri

1. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/2058 E., 2026/4169 K., 15.04.2026

Konu: Anlaşmalı boşanma protokolündeki gelecekteki taleplerden vazgeçme hükmü. Sonuç: İncelenen protokoldeki genel feragat ifadesinin, daha önce belirlenmiş iştirak ve yoksulluk nafakalarının ileride artırılması davasını engellemediği belirtilmiş; bağlantılı protokol uyuşmazlıklarının birlikte ele alınması gerektiğine işaret edilmiştir. Uygulama: Protokolde genel feragat cümlesi bulunması tek başına artırım davasının reddini gerektirmez. Karar metnini inceleyin.

2. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2025/10739 E., 2026/2494 K., 04.03.2026

Konu: Bağımsız iştirak nafakası artırım davasında ıslah. Sonuç: Yargıtay çoğunluğu, yargılama sırasında iştirak nafakası artırım isteminin usulüne uygun ıslahla yükseltilebileceğini kabul ederek aksi yöndeki değerlendirmeyi bozmuştur. Kararda karşı oy bulunduğu da unutulmamalıdır. Uygulama: Uzayan yargılamada ilk talep yetersiz kalmışsa ıslah koşulları ve harç yükümlülükleri somut dosyada incelenebilir. Resmî UYAP karar metni.

3. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2026/3365 E., 2026/6507 K., 11.06.2026

Konu: Boşanma protokolünde okul ve servis giderlerinin belirsiz biçimde paylaşılması. Sonuç: 'Tüm okul ve servis giderleri yarı yarıya karşılanacaktır' şeklindeki somut düzenleme yeterince belirli veya belirlenebilir bulunmamış; eğitim giderlerinin iştirak nafakası kapsamıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğinden karar bozulmuştur. Uygulama: Protokolde ek giderlerin kapsamı ve ödeme biçimi açık, belirlenebilir ve infaza elverişli yazılmalıdır. Resmî UYAP karar metni.

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/1522 E., 2019/1140 K., 05.11.2019

Konu: Yoksulluk nafakasının artırılması ve önceki ekonomik denge. Sonuç: Tarafların sosyal ve ekonomik durumlarında olağanüstü değişiklik saptanmayan olayda, önceki dengenin ÜFE temelinde korunması gerektiği vurgulanmıştır. Uygulama: Sadece uzun süre geçmiş olması otomatik olarak talep edilen her miktarı haklı kılmaz; önceki denge ve enflasyon etkisi birlikte tartılır. Resmî UYAP karar metni.

5. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/1513 E., 2019/1182 K., 14.11.2019

Konu: Anlaşmalı boşanma sonrası iştirak nafakasının ve yıllık artış oranının uyarlanması. Sonuç: Kendi iradesiyle işten ayrıldığı hâlde mali gücünde esaslı bozulma bulunmayan nafaka borçlusunun indirim talebi uygun görülmemiş; olayın özellikleri bakımından sonraki yılların artış oranının hakkaniyete uygun uyarlanması ayrıca incelenmiştir. Uygulama: Protokoller mutlak biçimde değiştirilemez değildir; fakat ispat, dürüstlük kuralı ve başlangıçtaki denge belirleyicidir. Resmî UYAP karar metni.

6. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2013/1539 E., 2015/1007 K.

Konu: İştirak nafakasında çocuğun ihtiyaçları ile ödeme gücü arasındaki denge. Sonuç: Çocuğun okul ve bakım giderleri kadar nafaka yükümlüsünün gerçek geliri de dikkate alınmalı; hakkaniyete aykırı ölçüde yüksek artırım yapılmamalıdır. Uygulama: Talep edilen nafaka miktarı makul bir gider hesabı ve gelir araştırmasıyla desteklenmelidir. Resmî UYAP karar metni.

7. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 2016/8896 E., 2016/8411 K., 04.10.2016

Konu: Nafaka artırım davasında yetki. Sonuç: Nafaka davalarındaki yetki kuralının kesin olmadığı ve usulüne uygun yetki itirazı yoksa mahkemenin kendiliğinden yetkisizlik kararı veremeyeceği belirtilmiştir. Uygulama: Dava açılacak yer belirlenirken TMK m. 177 ve genel yetki kuralları birlikte değerlendirilmelidir. Resmî UYAP karar metni.

Nafaka Artırım Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka artırım davası kaç yılda bir açılır?

Kanunda herkese uygulanan bir ya da iki yıllık zorunlu bekleme süresi yoktur. Her başvuru, değişen şartlara ve mevcut delillere göre değerlendirilir.

Anlaşmalı boşanmadan sonra nafaka artırılabilir mi?

Evet. Mahkemece onaylanan protokolün varlığı, sonradan değişen koşullara dayanılarak artırım istenmesine kategorik engel değildir. Talebin kapsamı ve protokolün hükümleri önemlidir.

Kararda her yıl ÜFE/TÜFE artışı yazıyorsa tekrar dava gerekir mi?

Karardaki artış hükmünü uygulamak için genellikle yeni artırım davası açılması gerekmez. Fakat bu artış güncel ihtiyaçlara göre hâlâ yetersiz kalmışsa, ek artırım talebi koşulları ayrıca değerlendirilebilir.

Artırılan nafaka hangi tarihten itibaren ödenir?

Artırılan tutarın kural olarak dava tarihinden itibaren uygulanması istenir; mahkeme hükmünde belirlenen tarih ve kesinleşme/infazla ilgili usul kuralları dikkate alınmalıdır.

Babanın veya annenin yeni evlilik yapması artırım davasını engeller mi?

Hayır. Yeniden evlilik ve yeni aile yükümlülükleri mali gücün değerlendirilmesinde önem taşıyabilir; tek başına artırım hakkını ortadan kaldırmaz.

Nafaka alan kişinin işe girmesi ne sonuç doğurur?

Yoksulluk nafakasında yeni işin geliri, sürekliliği ve kişiyi yoksulluktan çıkarıp çıkarmadığı incelenir. İştirak nafakasında velayet sahibi ebeveynin gelir elde etmesi de diğer ebeveynin çocuğa katılım yükümlülüğünü otomatik olarak kaldırmaz.

Nafaka miktarı artırılmazsa ne olur?

Mahkeme davayı reddedebilir veya daha düşük bir artışı kabul edebilir. Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden olumsuz sonuçlar doğabileceği gibi, kanun yolu başvurusunda parasal kesinlik sınırları da önemlidir.

Nafaka artırım davası için hangi avukata başvurulabilir?

Osmaniye'de aile hukuku alanında çalışan bir avukat, önceki nafaka kararının yorumlanması, yetki, delillerin toplanması, artırım miktarı ve olası karşı taleplerin değerlendirilmesinde hukuki destek sağlayabilir.

Osmaniye'de Nafaka Artırım Davasında Nelere Dikkat Edilmeli?

Osmaniye'de açılacak bir nafaka artırım davasında en önemli hazırlık; önceki ilam ve protokolün okunması, karşılaştırmalı gider tablosunun oluşturulması, gelir bilgilerinin araştırılması ve talep miktarının delille açıklanmasıdır. Özellikle iştirak nafakasında çocuğun üstün yararı ve her iki ebeveynin katkı gücü birlikte ele alınır. Yoksulluk nafakasında ise sonradan değişen mali şartlarla önceki nafaka dengesinin bozulup bozulmadığı araştırılır.

Av. Mücahit Çelik, Osmaniye'de aile hukuku ve nafaka uyuşmazlıkları üzerine hukuki çalışmalar yürütmektedir. Daha fazla bilgi için Osmaniye Avukat Mücahit Çelik internet sitesindeki içeriklere göz atabilirsiniz.

Bilgilendirme notu: Bu makale 9 Ekim 2026 itibarıyla genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Örnek olaylardaki rakamlar temsilidir; somut dosyanın koşulları, mahkeme kararı ve güncel mevzuat ayrıca incelenmelidir. Yargıtay kararları ilgili uyuşmazlığın somut özellikleri bağlamında değerlendirilmelidir.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve somut olayınıza özgü bir avukatlık ilişkisi kurmaz. Güncel mevzuat ve olayınızın özellikleri için bir avukata danışmanız önerilir.