Konu: Avukatın temyiz süresini kaçırması, kararın sanığa tebliğ edilmemesi ve eski hâle getirme hakkı.

Olayın özeti: Sanık, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûm edilmiştir.

* İstinaf mahkemesi mahkûmiyet kararını uygun bulmuştur.

* Karar, sanığın avukatına 15.06.2021 tarihinde tebliğ edilmiştir.

* Avukat, 08.07.2021 tarihinde temyiz başvurusu yapmış ancak yasal süreyi kaçırmıştır.

* İstinaf mahkemesi, süresinde yapılmadığı gerekçesiyle temyiz başvurusunu reddetmiştir.

* Sanık ise kararın kendisine tebliğ edilmediğini belirterek eski hâle getirme ve temyiz talebinde bulunmuştur.

Yargıtay'ın değerlendirmesi

Yargıtay iki önemli tespitte bulunmuştur:

Birincisi: Müdafiin kusurlu davranışı nedeniyle kanun yolu süresinin kaçırılması hâlinde sanığın eski hâle getirme imkânı bulunmaktadır.

İkincisi: Somut olayda istinaf kararı sanığa ayrıca tebliğ edilmemiştir. Sanığın kararın içeriğini öğrenme hakkı dikkate alınarak, öğrendikten sonra yaptığı temyiz başvurusu süresinde kabul edilmiştir.

Ayrıca eski hâle getirme talebiyle birlikte yapılan temyiz başvurusunu değerlendirme yetkisinin Yargıtay'a ait olduğu belirtilmiştir.

Yargıtay'ın kararı

Temyiz başvurusu süresinde kabul edildi.

Ancak Yargıtay, dosyanın esasını da inceleyerek mahkûmiyet hükmünü ONADI.

Yani sanık temyiz incelemesi hakkını elde etmiş fakat mahkûmiyet kararı değişmemiştir.

Kararın hukuki önemi

Bu karar, özellikle avukatın kanun yolu başvuru süresini kaçırdığı ceza dosyalarında önemlidir.

Temel ilke: Avukatın süresinde temyiz başvurusu yapmaması, sanığın her durumda kanun yolu hakkını kaybettiği anlamına gelmez.

Somut olayda sanığa ayrıca tebligat yapılmamış olması ve eski hâle getirme imkânı belirleyici olmuştur.

Dayanak: Tebligat Kanunu m. 11, eski hâle getirme hükümleri ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli, 2019/16-573 E., 2022/119 K. sayılı kararı.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken husus:

Bu karar, avukatın süreyi kaçırdığı bütün dosyalarda otomatik olarak yeniden temyiz hakkı doğduğu anlamına gelmez. Kararın sanığa tebliğ edilip edilmediği, sanığın öğrenme tarihi ve eski hâle getirme koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç: Kararın sanığa tebliğ edilmemesi, müdafiin süreyi kaçırdığı bazı durumlarda sanığın temyiz hakkını kullanabilmesi açısından belirleyici olabilir.

Taraflar ve Uyuşmazlık Konusu: Sağlık ocağında görevli doktora hitaben söylenen "Bu kadın doktor ise ben buna muayene olmak istemiyorum, okumuşsun ama adam olamamışsın" şeklindeki sözlerin kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçunu (TCK m. 125/3-a) oluşturup oluşturmadığına ilişkindir.

Müşteki ve İddia Makamı Talebi: Mağdur doktor sanığın kendisine hakaret ettiğini belirtmiş; O yer Cumhuriyet savcısı ise sanığın mesai saatleri içinde kamu görevlisine hakaret etmesi nedeniyle cezanın TCK m. 125/4 uyarınca artırılması gerektiği gerekçesiyle mahkumiyet hükmünü temyiz etmiştir.

Davalı (Sanık) Cevabı / Savunması: Sanık temyiz dilekçesinde, söylediği sözlerin hakaret niteliğinde olmadığını, kaba ve rahatsız edici sözler olduğunu belirterek beraatini talep etmiştir.

Yargılama ve Temyiz Süreci: İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında TCK m. 125/3-a uyarınca verilen HAGB kararının denetim süresi içinde yeni suç işlenmesi üzerine açıklanmasına ve sanığın 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Hükmün sanık ve O yer Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Ceza Dairesi; sanığın söylediği sözlerin mağdurun onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı hitap tarzı niteliğinde olduğunu, dolayısıyla hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığını gözetmeyerek beraat yerine mahkumiyet kararı verilmesini hukuka aykırı bulmuş ve oy çokluğuyla HÜKMÜN BOZULMASINA karar vermiştir.

Taraflar ve Uyuşmazlık Konusu: Mağdurun evinden ziynet eşyalarının çalınması olayı ile ilgili olarak, hakkında ayrı takibat yürütülen diğer şahsın soyut iddiası üzerine, çalınan ziynet eşyalarını satın aldığı iddiasıyla sanık hakkında suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan (TCK m. 165/1) açılan davada sanığın mahkumiyetine karar verilip verilemeyeceğine ve şüpheden sanık yararlanır ilkesinin uygulanmasına ilişkindir.

Müşteki (Mağdur) Talebi: Mağdur, evinden ziynet eşyalarının çalındığını, bakıp büyüttüğü manevi oğlundan şüphelendiğini ve şahsın takıları kuyumcuya sattığını söylemesi üzerine şikayetçi olmuş; ancak daha sonradan zararının sanık tarafından karşılanması sebebiyle şikayetini geri almıştır.

Davalı (Sanık) Cevabı / Savunması: Kuyumcu işleteni olan sanık aşamalarda; suça konu ziynet eşyasını satın almadığını, işletmesinde yalnız çalıştığını, güvenlik kamerası görüntülerinde iddia edilen şahsın iş yerine gelmediğini, kamera kayıtlarındaki zaman boşluklarının teknik kesintilerden kaynaklandığını, suçlamaları kabul etmediğini ve beraatine karar verilmesini talep etmiştir.

Yargılama ve Temyiz Süreci: İlk Derece Mahkemesince sanığın TCK m. 165/1 uyarınca mahkumiyetine karar verilmiştir. Temyiz incelemesini yapan Yargıtay 2. Ceza Dairesi, hakkında hırsızlık suçundan ayrı dava açılan diğer şahsın soyut suç atması dışında sanığın cezalandırılmasına yeterli, her türlü kuşkudan uzak kesin delil bulunmadığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir. Yerel mahkemenin direnme kararı vermesi ve direnme üzerine yapılan incelemeler sonucunda dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gelmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu; sanığın tüm aşamalarda suçlamayı reddetmesi, suça konu ziynet eşyalarının iş yerinde ele geçirilmemesi, teşhis ve yüzleştirme yaptırılmaması ve zararın karşılanmasının suçu kabul anlamına gelmeyeceği gerekçeleriyle beraat kararı verilmesi gerektiğini belirterek Yerel Mahkemenin direnme kararının BOZULMASINA karar vermiştir.

Taraflar ve Uyuşmazlık Konusu: Sanık hakkında kargo aracılığıyla nakledilen eroin maddesini teslim alması nedeniyle "uyuşturucu madde ticareti yapma" suçundan açılan kamu davasında, eylemin sübut bulup bulmadığı ve yargılama usul kurallarına uyulup uyulmadığı uyuşmazlık konusudur.

Davacı (İddia/Cumhuriyet Savcılığı) Talebi: O yer Cumhuriyet savcısı, sanığın beraatine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunarak sanığın uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan cezalandırılmasını talep etmiştir.

Davalı (Sanık/Müdafi) Cevabı: Sanık müdafii, uyuşturucu madde ile sanık arasında illiyet bağı kurulamadığını, kargo içeriğinden habersiz olduğunu, eksik inceleme yapıldığını, suçun unsurlarının oluşmadığını ve beraat kararı verilmesi gerektiğini savunarak temyiz başvurusunda bulunmuştur.

İlk Derece, İstinaf ve Yargıtay Süreci: İlk Derece Mahkemesi (... 4. Ağır Ceza Mahkemesi), sanığın maddelerle illiyetinin kesin olarak belirlenemediği gerekçesiyle beraatine karar vermiştir. İstinaf incelemesini yapan Bölge Adliye Mahkemesi (... BAM 5. Ceza Dairesi), Cumhuriyet savcısının başvurusunu kabul ederek beraat kararını kaldırmış ve sanığı uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna teşebbüsten 8 yıl 9 ay hapis ile 10.000 TL adli para cezasına mahkûm etmiştir. Temyiz incelemesini gerçekleştiren Yargıtay 10. Ceza Dairesi; kısa kararın açıklandığı son celseye katılan zabıt katibi yerine, sebepler açıklanıp belgelenmeden gerekçeli kararın farklı bir zabıt katibi tarafından imzalanmasının 5271 sayılı CMK'nın 219 ve 220. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle diğer yönleri incelemeksizin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA karar vermiştir.

İddia ve Kanun Yararına Bozma İstemi: Adalet Bakanlığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan mahkûm olan sanığın, cezasının alt sınırının TCK m. 87/1-son uyarınca 5 yıl hapis cezası olması karşısında, CMK m. 196/2 uyarınca istinabe suretiyle sorgulanamayacağını, sanığın ek savunma için SEGBİS ile esas mahkemesine bağlanmak istemesine rağmen bizzat esas mahkemesince savunması alınmadan mahkûmiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek hükmün kanun yararına bozulmasını talep etmişlerdir.

Sanık Savunması: Sanık talimat mahkemesinde alınan ifadesinde ek savunma için duruşmadan bağışık tutulma talebinin bulunmadığını, bizzat esas mahkemesine SEGBİS aracılığıyla bağlanarak savunma yapmak istediğini beyan etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı: Uşak 3. Asliye Ceza Mahkemesince, sanık hakkında neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan TCK m. 86/1, 86/3-e, 87/1-c, 87/1-son, 29, 62 ve 53. maddeleri gereğince 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası verilmiş ve bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.

Yargıtay İncelemesi ve Kararı: Yargıtay 1. Ceza Dairesi; sanığa atılı suç için öngörülen cezanın alt sınırının 5 yıl hapis cezası olması nedeniyle CMK m. 196/2 gereğince istinabe suretiyle sorgu yapılamayacağını, savunma ve ek savunmasının bizzat yargılamayı yapan mahkemece alınması gerektiğini belirterek kanun yararına bozma istemini kabul etmiş ve İlk Derece Mahkemesi kararının CMK m. 309/3 gereğince KANUN YARARINA BOZULMASINA oy birliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Kamu davası niteliğindeki dosyada, kolluk görevlilerine yönelik görevi yaptırmamak için direnme ve hakaret suçlarından sanığın cezalandırılması talep edilmiştir.

Davalı Cevabı: Sanık, polis merkezine şikayet amacıyla gittiğini, polisler tarafından darp edildiğini, hakaret veya direnme kastının bulunmadığını belirterek beraatini talep etmiş ve mahkumiyet kararlarını temyiz etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı: İlk Derece Mahkemesince sanığın görevi yaptırmamak için direnme ve kamu görevlisine hakaret suçlarından mahkumiyetine karar verilmiştir.

Temyiz Kararı: Yargıtay 18. Ceza Dairesi; sanığın polis memuruna söylediği 'siz eşkıya mısınız' sözünün kolluk uygulamasına yönelik eleştiri ve kaba söz niteliğinde olup hakaret suçunu oluşturmadığını, ayrıca kamu görevini engellemeye yönelik bir eylemi bulunmadığından eylemin sair tehdit suçunu oluşturabileceğini, darp iddiaları doğrultusunda haksız tahrik hükümlerinin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek hükümlerin BOZULMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

İddia ve Suçlama: Sanık hakkında sosyal medya hesabından bir Valilik haberi paylaşımının altına "nerede polis varsa topuğuna sıkmak lazım" şeklinde yorum yazdığı iddiasıyla suç işlemeye tahrik etme (TCK m. 214/1) suçundan kamu davası açılmıştır.

Sanık Savunması: Sanık temyiz başvurusunda yargılamaya konu edilen paylaşımı kendisinin yapmadığını, kabul edilse dahi cezanın seçenek yaptırımlardan adli para cezasına çevrilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

İlk Derece ve İstinaf Kararları: 14. Asliye Ceza Mahkemesince sanığın TCK m. 214/1 uyarınca 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve HAGB uygulanmasına karar verilmiş; denetim süresinde kasıtlı suç işlemesi üzerine hüküm açıklanmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesince istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Temyiz ve Yargıtay Kararı: Yargıtay 8. Ceza Dairesi; sanığın paylaşımının kaba bir söylem niteliğinde olduğunu, somut bir suçun işlenmesine yönelik belirsiz sayıdaki insanı tahrik etmeye elverişli bulunmadığını, anlık öfke ürünü olup genel ve soyut kaldığını, kamu barışını somut olarak tehlikeye sokacak yoğunlukta olmadığını belirterek TCK m. 223/2-a gereğince BERAAT kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı BOZMUŞTUR.

İddia ve Suçlama: Sanık hakkında 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında sosyal medyada yaptığı paylaşımlarla halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme (TCK m. 216/1) suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açılmıştır.

Sanık Savunması: Sanık ve müdafii temyiz dilekçesinde, eylemin ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını, suç işleme kastı bulunmadığını ve eksik incelemeyle karar verildiğini belirterek beraat kararı verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece ve İstinaf Kararları: Çorum 1. Asliye Ceza Mahkemesince sanığın TCK m. 216/1 uyarınca 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş; Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesince istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Temyiz ve Yargıtay Kararı: Yargıtay 8. Ceza Dairesi; sanığın ifadelerinin devletin askeri teşkilatını alenen aşağılama niteliğinde olduğunu, bu nedenle TCK m. 301/1 ve 301/4 uyarınca Adalet Bakanlığından soruşturma izni alındıktan sonra yargılamaya devam edilmesi gerektiğini gözetmeyerek suç vasfında yanılgıya düşülmesini ve Anayasa Mahkemesi iptal kararı uyarınca lehe basit yargılama usulünün (CMK m. 251) değerlendirilmesi zorunluluğunu belirterek kararı BOZMUŞTUR.

İddia ve Suçlama: Sanık hakkında Twitter adlı sosyal paylaşım sitesinden yapılan paylaşımlarla halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri alenen aşağılama (TCK m. 216/3) suçunu işlediği iddiasıyla kamu davası açılmıştır.

Sanık Savunması: Sanık müdafii temyiz dilekçesinde; eylemin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, suçun manevi unsurunun oluşmadığını ve lehe hükümlerin uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

İlk Derece ve İstinaf Kararları: Ankara 27. Asliye Ceza Mahkemesince sanığın TCK m. 216/3, 43/1 ve 62 uyarınca 1 yıl 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesince esastan reddedilmiştir.

Temyiz ve Yargıtay Kararı: Yargıtay 8. Ceza Dairesi; Anayasa Mahkemesinin CMK Geçici 5. maddesindeki "hükme bağlanmış" ibaresine ilişkin iptal kararı neticesinde, sanık lehine olan basit yargılama usulünün (CMK m. 251/3) uygulanma imkanının doğduğunu ve yerel mahkemesince yeniden değerlendirme yapılması gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararını BOZMUŞTUR.

İddia ve Suçlama: Sanık hakkında sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımlar nedeniyle devletin egemenlik alametlerini alenen aşağılama (TCK m. 300/1) ve halkı kin ve düşmanlığa alenen tahrik etme (TCK m. 216/2) suçlarından kamu davası açılmıştır.

Sanık Savunması: Sanık müdafii temyiz dilekçesinde suçlama ve mahkumiyet kararlarına karşı çıkarak kararın bozulması gerektiğini savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Kararları: Van 3. Asliye Ceza Mahkemesince sanığın her iki suçtan mahkumiyetine karar verilmiş; bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu Van Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.

Temyiz ve Yargıtay Kararı: Yargıtay 3. Ceza Dairesi; devletin egemenlik alametlerini alenen aşağılama suçundan verilen mahkumiyet hükmünü ONAMIŞTIR. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik etme suçu yönünden ise TCK m. 216/2 anlamında kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkıp çıkmadığının mahkemece tartışılması gerektiğini belirterek, yetersiz gerekçe ile kurulan mahkumiyet hükmünü BOZMUŞTUR.