Taraflar ve Dava Türü: Sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, son bir yıl içinde sekiz defa disiplin cezası alması nedeniyle 6191 sayılı Kanun uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine dair karar aleyhine temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.

Uyuşmazlık: Sözleşmeli erin sözleşmesinin feshine dayanak teşkil eden ve tesis edildikleri tarihte yargı yolu kapalı olan 'uyarma', 'kınama' ve 'hizmete kısmi süreli devam' disiplin cezalarının Anayasa Mahkemesi iptal kararları ve 7517 sayılı Kanun değişiklikleri sonrasında mahkemelerce denetlenip denetlenemeyeceği hususundadır.

Mahkemenin Gerekçesi ve Sonuç: Danıştay Onikinci Dairesi; Anayasa Mahkemesi kararları ile Yargı Yolu kapalı olan uyarma ve kınama cezalarının personelin sözleşme feshine yol açabileceği, bu cezalara karşı yargı yolunun kapalı olmasının adil dengeyi bozduğu gerekçesiyle iptal edildiğini belirtmiştir. 7517 sayılı Kanun ile yapılan yasal düzenleme uyarınca, ilişiğin kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davalarda yargı yolu kapalı olan disiplin cezalarının hukuka uygunluğunun mahkemelerce denetlenebileceği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, sözleşme feshi işleminin sebep unsurunu oluşturan uyarma ve kınama cezalarının hukuka uygunluğunun incelenip yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Taraflar ve Uyuşmazlık Konusu: Davacı sözleşmeli er adayı, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi üzerine açtığı davada verilen iptal kararı sonrası görevine iade edilmiştir. Ancak idarece, ilk sağlık raporunun 1 yıllık geçerlilik süresinin dolduğu ileri sürülerek davacı yeniden sağlık muayenesine sevk edilmiş ve 'Sözleşmeli Er Olamaz' raporuna dayanılarak sözleşmesi tekrar feshedilmiştir. Uyuşmazlık, yargı kararının uygulanması aşamasında idarenin davacıyı yeniden sağlık kuruluna sevk etme yetkisinin bulunup bulunmadığı ve tesis edilen ilişik kesme işleminin hukuka uygunluğu noktasındadır.

Davacı Talebi: Davacı vekili, Deniz Er Eğitim Merkezi Komutanlığı'nda sözleşmeli er adayı olarak görev yaparken 'Sözleşmeli Er Olamaz' raporu gerekçe gösterilerek sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptalini, daha önce alınan sağlık raporunun geçerli olduğunu ve bu konuda kazanılmış hakkının bulunduğunu ileri sürerek talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporlarının geçerlilik süresinin 1 yıl olduğunu, sürenin dolması sebebiyle davacının yeniden sağlık muayenesine sevk edilmesinde ve yetkili sağlık kuruluşunca düzenlenen rapora istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Yargılama Süreci ve Temyiz Sonucu: İlk Derece Mahkemesi (İdare Mahkemesi), yargı kararı üzerine davacının eğitimine kaldığı yerden devam ettirilmesi gerekirken yeniden sağlık muayenesine tabi tutulmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin İPTALİNE karar vermiştir. Davalı idarenin istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesi, idarenin 1 yıllık sürenin dolması sebebiyle yeniden rapor istemesinde hukuki engel bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın REDDİNE karar vermiştir. Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay 12. Dairesi; yargı kararlarının idareyi mutlak olarak bağladığını, iptal kararı üzerine davacının hiç ilişiği kesilmemiş gibi emsalleriyle aynı hukuki sürece tabi tutulması gerektiğini, eğitime ilk başlatıldığında gerekli sağlık şartını taşıyan davacının yeniden sağlık muayenesine tabi tutulmasının hukuken mümkün olmadığını belirterek Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA oyçokluğuyla karar vermiştir.

Davacı Talebi: Bir yıl içerisinde hava değişimi ve istirahat raporu sürelerinin 3 ayı geçtiğinden bahisle 6191 sayılı Kanun uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 07/03/2019 tarihli işlemin iptali ve yoksun kaldığı tüm mali haklarının yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davanın yasal süre içinde açılmadığını, esas yönünden ise sözleşmeli erlerin sürekli hizmet gereksinimi nedeniyle işlemin hukuka uygun olduğunu belirterek temyiz isteminin kabulünü ve kararın bozulmasını savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, idarenin fesih konusunda bağlı yetki içinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise davacının rahatsızlığının (rotator kuf sendromu) uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddi kararını kaldırarak işlemin iptaline ve mali hakların ödenmesine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, fesih işleminin davacıya ne zaman tebliğ edildiği tam netleştirilememiş olsa da davacının idareye verdiği 12/09/2019 tarihli dilekçesi ile fesih işleminden haberdar olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, bu tarihi izleyen günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 7 ve 11. maddelerindeki yasal süreler geçirildikten sonra (29/01/2020 tarihinde) açılan davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerekirken işin esasına girilerek iptal kararı verilmesini hukuka aykırı bularak Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Sözleşmeli er olarak görev yapan davacı, son bir yıl içerisinde toplam 3 aydan fazla istirahat ve hava değişimi aldığından bahisle 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 8. fıkrasının (b) bendi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarına karşılık şimdilik 20.000,00-TL'nin yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiğini, esas yönünden ise tesis edilen fesih işleminin Kanun ve Yönetmelik hükümlerine uygun olduğunu ileri sürerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, anksiyete bozukluğu tanısı konulan davacının rahatsızlığının uzun süreli tedavi gerektirip gerektirmediği araştırılmadan tesis edilen fesih işlemini iptal etmiş, parasal hak talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi, davalı idarenin istinaf başvurusunu reddetmiş; davacının istinaf başvurusunu ise kabul ederek parasal ve özlük hakları hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyayı Mahkemesine iade etmiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, davacının rahatsızlığının 6191 sayılı Kanun kapsamında uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklar arasında yer alıp almadığı yönünde hakem hastane incelemesi yaptırılmadan doğrudan fesih işlemi tesis edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile ONANMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Piyade sözleşmeli er olarak görev yapan davacı, bir sözleşme yılı içerisinde 3 aydan fazla hava değişimi ve istirahat raporu aldığından bahisle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu ile Yönetmeliği uyarınca 22/05/2019 tarihi itibarıyla sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptalini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, işlemin ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiğini ve idare aleyhine yargılama giderlerine hükmedilemeyeceğini savunarak Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının aldığı ruh ve sinir hastalıkları ('uyum bozukluğu') kapsamındaki heyet raporlarının son bir yıllık süreçteki 3 aylık istirahat hesabına dahil edilemeyeceği ve idarece gerekli inceleme yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise Mahkeme kararını usul ve esas yönünden hukuka uygun bularak istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, İlk Derece Mahkemesinin ruh ve sinir hastalıklarına ilişkin heyet raporlarının 3 aylık hesaplamaya dahil edilemeyeceği yönündeki gerekçesinde hukuka uygunluk bulunmadığını belirtmekle birlikte, karardaki diğer iptal gerekçeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesini düzelterek ONANMASINA oybirliğiyle karar vermiştir.

Davacı Talebi: Şırnak 6. Motorlu Piyade Tugayı Akdizin Komando Tabur Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacı vekili, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde 7 gün ve daha fazla süre göreve gelmediğinden bahisle müvekkilinin sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin idari işlemin iptalini talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, davacının birlik katılım tarihinde mazeretsiz olarak göreve gelmediğini, mevzuat uyarınca bağlı yetki çerçevesinde tesis edilen sözleşme feshi işleminin hukuka ve mevzuata uygun olduğunu belirterek temyiz isteminin kabulünü ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Süreci: İlk Derece Mahkemesi, davacının mevzuata aykırı sağlık raporu alarak firar durumuna düştüğü ve hakkında düzenlenen nitelik belgesine dayanılarak tesis edilen fesih işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise davacının anılan tarihlerde sağlık kuruluşunca belgelenmiş istirahat raporunun bulunduğu ve adli soruşturmada da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, dolayısıyla mazeretsiz göreve gelmeme fiilinin gerçekleşmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunu kabul ederek işlemin iptaline karar vermiştir.

Temyiz Kararı: Danıştay Onikinci Dairesi, dava konusu fesih işleminin yasal dayanağını oluşturan 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin yedinci fıkrasındaki 'kendilerinden istifade edilememe halleri ile' ibaresinin Anayasa Mahkemesinin E:2023/14, K:2023/86 sayılı kararı ile iptal edildiğini, Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesi uyarınca iptal edilen kanun hükmüne dayanılarak çıkarılan yönetmelik ve yönerge kuralları uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığını belirterek, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile ONANMASINA oyçokluğuyla karar vermiştir.

Davacı Talebi: Davacı vekili, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ön sözleşmesi feshedilen ve bu işlemin iptaline ilişkin yargı kararının ardından yeniden göreve başlatılan müvekkilinin, aradan 1 yıldan fazla süre geçtiği gerekçesiyle sevk edildiği hastaneden 'sözleşmeli er olamaz' raporu alması üzerine ön sözleşmesinin tekrar feshedilmesine ilişkin idari işlemin iptalini ve Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabı: Davalı idare vekili, mevzuat gereği sağlık kurulu raporlarının geçerlilik süresinin 1 yıl olduğunu, 1 yılı aşkın süre geçmesi nedeniyle alınan yeni sağlık raporuna dayanılarak tesis edilen fesih işleminin usul ve hukuka uygun bulunduğunu belirterek temyiz isteminin reddini savunmuştur.

İlk Derece, Bölge İdare ve Danıştay Daire Süreci: İlk Derece Mahkemesi, idarenin yargı kararını uygulayarak davacıyı eğitimine kaldığı yerden devam ettirmesi gerekirken yeniden sağlık muayenesine tabi tutarak adaylığına son vermesinde hukuka uyarlık görmeyerek işlemin iptaline karar vermiştir. Bölge İdare Mahkemesi, raporun 1 yıllık geçerlilik süresi dolduğundan idarece yeni rapor istenmesinde engel bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Danıştay 12. Dairesi söz konusu kararı bozmuş, ancak Bölge İdare Mahkemesi davanın reddi yönündeki ilk kararında ısrar etmiştir.

Temyiz (Danıştay İDDK) Kararı: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 1 yıllık geçerlilik süresi dolan sağlık raporu yerine yeni rapor istenmesinin mevzuata uygun olduğunu; ancak davacının ilk alımda aldığı 'sözleşmeli er olabilir' raporu ile yeni alınan 'sözleşmeli er olamaz' raporu arasında çelişki bulunduğunu vurgulamıştır. Sağlık şartlarını taşıyıp taşımadığının kesin tespiti için davacının hakem hastaneye sevk edilmesi gerektiği belirtilerek, eksik incelemeye dayalı Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının BOZULMASINA oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Dava Türü: Sözleşmeli Er Adaylığının Güvenlik Soruşturması Olumsuzluğu Sebebiyle Feshi İşleminin İptali

Davacı Talebi: Davacı vekili, müvekkilinin güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptalini talep etmiştir.

Davalı İdare Cevabı: Davalı idare vekili, davacı hakkında basit yaralama, yaralama ve kimliği hakkında yalan beyan iddialarıyla adli süreçlerin bulunması nedeniyle takdir yetkisi kapsamında tesis edilen fesih işleminin hukuka uygun olduğunu savunmuştur.

İlk Derece ve İstinaf Mahkemesi Kararı: İdare Mahkemesince Değerlendirme Komisyonu kararında nesnel ve gerekçeli değerlendirme bulunmadığı, kararın imzalı aslının sunulmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ise idarenin takdir hakkı çerçevesinde işlemin hukuka uygun olduğunu belirterek istinaf başvurusunu kabul etmiş ve davayı reddetmiştir.

Temyiz (Danıştay 12. Dairesi) Kararı: Danıştay 12. Dairesi, davacı hakkındaki adli soruşturmaların niteliği, sonuçları ve neticelenen yargılamalarda mahkûmiyet hükmü bulunup bulunmadığı araştırılmadan karar verilmesini hatalı bularak Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA oyçokluğuyla karar vermiştir.