Konu: Hukuka aykırı araç araması sonucunda ele geçirilen kaçak sigaraların delil olarak kullanılıp kullanılamayacağı.

Olayın özeti: Polis ekipleri, cadde üzerinde park hâlinde bulunan ve içerisinde sanıkların olduğu araçtan şüphelenmiştir.

Önleme araması kararına dayanılarak aracın bagajı aranmış ve 222 karton kaçak sigara ele geçirilmiştir.

Yerel mahkeme sanıkların mahkûmiyetine karar vermiş, ancak aracın müsaderesine hükmetmemiştir.

Yargıtay'ın değerlendirmesi: Yargıtay şu hususlara dikkat çekmiştir:

* Park hâlindeki araçta, somut olayın koşullarında önleme araması kararına dayanılarak arama yapılamaz.

* Usulüne uygun adli arama kararı veya yetkili makamlarca verilmiş yazılı arama emri bulunmamaktadır.

* Hukuka aykırı aramayla ele geçirilen sigaralar yasak delil niteliğindedir.

* Sigaraların kaçak olması, hukuka aykırı delili hukuka uygun hâle getirmez.

* Sanıkların sigaraları ticari amaçla aldıklarına ilişkin ikrarları da bulunmamaktadır.

 Yargıtay'ın kararı:

Mahkûmiyet hükmü BOZULDU.

Hukuka aykırı aramayla elde edilen delillere dayanılarak mahkûmiyet kurulamayacağına karar verildi.

Aracın müsadere edilmemesine ilişkin yerel mahkeme kararı ise ONANDI.

Kararın hukuki önemi: Yargıtay, Anayasa m. 38 ile CMK m. 206, 217 ve 230 hükümlerine dayanarak hukuka aykırı delilin mahkûmiyete esas alınamayacağını vurgulamıştır.

Uygulamada: Bir araçta suç unsuru ele geçirilmiş olması, aramanın hukuka aykırılığını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aramanın dayanağı ve usulü ayrıca incelenmelidir.

Önemli ayrıntı: Bu karar, park hâlindeki bütün araçların hiçbir şekilde aranamayacağı anlamına gelmez. Somut olayda önleme araması kararının yeterli görülmemesi ve usulüne uygun adli arama kararı veya yazılı emir bulunmaması belirleyicidir.

Sonuç: Hukuka aykırı aramayla bulunan eşyanın kaçak olması dahi o delilin hükme esas alınmasını sağlamaz. Ancak bozma kararı doğrudan beraat kararı değildir; dosyanın yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

Konu: Avukatın temyiz süresini kaçırması, kararın sanığa tebliğ edilmemesi ve eski hâle getirme hakkı.

Olayın özeti: Sanık, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûm edilmiştir.

* İstinaf mahkemesi mahkûmiyet kararını uygun bulmuştur.

* Karar, sanığın avukatına 15.06.2021 tarihinde tebliğ edilmiştir.

* Avukat, 08.07.2021 tarihinde temyiz başvurusu yapmış ancak yasal süreyi kaçırmıştır.

* İstinaf mahkemesi, süresinde yapılmadığı gerekçesiyle temyiz başvurusunu reddetmiştir.

* Sanık ise kararın kendisine tebliğ edilmediğini belirterek eski hâle getirme ve temyiz talebinde bulunmuştur.

Yargıtay'ın değerlendirmesi

Yargıtay iki önemli tespitte bulunmuştur:

Birincisi: Müdafiin kusurlu davranışı nedeniyle kanun yolu süresinin kaçırılması hâlinde sanığın eski hâle getirme imkânı bulunmaktadır.

İkincisi: Somut olayda istinaf kararı sanığa ayrıca tebliğ edilmemiştir. Sanığın kararın içeriğini öğrenme hakkı dikkate alınarak, öğrendikten sonra yaptığı temyiz başvurusu süresinde kabul edilmiştir.

Ayrıca eski hâle getirme talebiyle birlikte yapılan temyiz başvurusunu değerlendirme yetkisinin Yargıtay'a ait olduğu belirtilmiştir.

Yargıtay'ın kararı

Temyiz başvurusu süresinde kabul edildi.

Ancak Yargıtay, dosyanın esasını da inceleyerek mahkûmiyet hükmünü ONADI.

Yani sanık temyiz incelemesi hakkını elde etmiş fakat mahkûmiyet kararı değişmemiştir.

Kararın hukuki önemi

Bu karar, özellikle avukatın kanun yolu başvuru süresini kaçırdığı ceza dosyalarında önemlidir.

Temel ilke: Avukatın süresinde temyiz başvurusu yapmaması, sanığın her durumda kanun yolu hakkını kaybettiği anlamına gelmez.

Somut olayda sanığa ayrıca tebligat yapılmamış olması ve eski hâle getirme imkânı belirleyici olmuştur.

Dayanak: Tebligat Kanunu m. 11, eski hâle getirme hükümleri ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli, 2019/16-573 E., 2022/119 K. sayılı kararı.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken husus:

Bu karar, avukatın süreyi kaçırdığı bütün dosyalarda otomatik olarak yeniden temyiz hakkı doğduğu anlamına gelmez. Kararın sanığa tebliğ edilip edilmediği, sanığın öğrenme tarihi ve eski hâle getirme koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç: Kararın sanığa tebliğ edilmemesi, müdafiin süreyi kaçırdığı bazı durumlarda sanığın temyiz hakkını kullanabilmesi açısından belirleyici olabilir.

Davanın Konusu: Davacı, 16 Temmuz 2011 tarihinde ... köyünde meydana gelen aşırı yağışlar ve dere taşması sonucunda 79 adet küçükbaş hayvanının telef olmasından, davalı idarenin (Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü) dere ıslah çalışmalarını yapmamak suretiyle hizmet kusuru bulunduğunu ileri sürerek 47.400,00 TL maddi tazminatın yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.

 Yargılama Süreci: İlk Derece Mahkemesi, Danıştay bozma kararına uyarak davanın reddine karar vermiş; davacı bu kararı temyiz etmiştir.

 Danıştay'ın Değerlendirmesi ve Gerekçesi:

   * Bölgede 2007 ve 2008 yıllarında da birçok kez sel felaketinin yaşandığı, kurum raporlarında derenin ıslah edilmesi gerektiğinin belirtildiği ve yöre halkının daha önce konuya dair başvurularının bulunduğu tespit edilmiştir.

   * Olay tarihine kadar derenin ıslahına ve taşkın koruma tesisinin yapılmasına yönelik herhangi bir çalışma yapılmamış olması nedeniyle davalı idarenin %70 oranında hizmet kusuru bulunduğu ve zarar ile idarenin eylemi arasında illiyet bağı olduğu kabul edilmiştir.

   * Öte yandan, daha önce de benzer felaketlerin yaşandığı bilinmesine rağmen hayvanları otlatan sürü sahibi veya çobanın yeterli özeni göstermemiş olması nedeniyle davacının da %30 oranında müterafik kusuru (kendi kusuru) bulunduğu belirtilmiştir.

 Karar Sonucu: İdare Mahkemesinin davanın reddine dair kararının hukuka uygun olmadığı sonucuna varılarak davacının temyiz isteminin kabulüne ve kararın bozulmasına oy birliğiyle karar verilmiştir.

📌 Dava Konusu ve Süreç

• Olay: 06/07/2016 tarihinde Ordu’nun Perşembe ilçesinde meydana gelen sel felaketinde, davacıların yakını (...) sel sularına kapılarak hayatını kaybetmiştir.
• Talep: Yakınlarını kaybeden aile, davalı idarelerin (Büyükşehir Belediyesi, OSKİ ve İlçe Belediyesi) hizmet kusuru bulunduğunu belirterek maddi ve manevi tazminat talebiyle dava açmıştır.
• İlk Derece ve Bölge İdare Mahkemesi: Yağışın 500 yıllık tekerrür aralığına denk gelen aşırı bir doğal afet (mücbir sebep) olduğu, bu durumun illiyet bağını kestiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

⚖️ Danıştay'ın Hukuki Değerlendirmesi ve Kararı

• Mücbir Sebep Değerlendirmesi: Danıştay, zararın yalnızca doğal afetten kaynaklanmadığını, birden çok faktörün (eksik altyapı, ruhsatsız yapılaşma, yetersiz su tahliye kanalları/hendekler ve projelendirme eksiklikleri) bir araya gelmesiyle oluştuğunu belirtmiştir. Bu nedenle illiyet bağının tamamen kesildiğinden söz edilemeyeceğine hükmetmiştir.
• İdarenin Sorumluluğu: Yağmur sularının tahliyesi ve yapı ruhsatı süreçlerinde sorumluluğu bulunan idarelerin hizmet kusuru bulunduğu vurgulanmıştır.
• Sonuç: Bölge İdare Mahkemesinin davanın reddine dair kararı bozulmuştur. Dosya; idarelerin kusur oranlarının ve davacıların gerçek zararının yeniden belirlenmesi amacıyla ilgili Bölge İdare Mahkemesine gönderilmiştir.

Uyuşmazlığın Konusu

Uyuşmazlık, anlaşmalı boşanma kararında velayet, nafaka ve tazminat yönünden kullanılan tespit ifadelerinin, hükmün icra edilememesi üzerine tavzih yoluyla düzeltilip düzeltilemeyeceğine ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 05.06.2024 tarihli, 2023/7730 Esas ve 2024/4258 Karar sayılı kararında, somut olayda tavzih talebinin kısmen kabulünü hukuka uygun bulan istinaf kararını onamıştır.

Olay ve İlk Boşanma Kararı

Davacı kadın, tarafların anlaşmalı olarak boşanmalarına karar verilmesini istemiştir. İstanbul Anadolu 6. Aile Mahkemesi, tarafların boşanma ve mali sonuçları üzerinde anlaştığını belirterek Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi uyarınca boşanmalarına karar vermiştir. Tarafların 07.01.2021 tarihli protokolü, çocukla kişisel ilişki ve dava ile şikâyetlerden feragat konuları dışında onaylanmıştır. Boşanma kararı, kanun yoluna başvurulmaması üzerine 09.03.2021 tarihinde kesinleşmiştir.

Mahkeme, ortak çocukların velayetinin anneye verilmesini; her çocuk için aylık 1.000 TL, toplam 2.000 TL iştirak nafakası ve kadın için aylık 12.000 TL yoksulluk nafakası ödenmesini tespit ifadeleriyle hükme bağlamıştır. Ayrıca kadının bireysel emeklilik sigortası için 10 yıl boyunca aylık 1.000 TL ödenmesi, bir şirket adına kayıtlı aracın kadına devri, 30.12.2021 tarihinde 10.000 dolar ve 30.12.2022 tarihinde 15.000 dolar tazminat ödenmesi ile çocuklar için yapılan 60.000 TL masrafın karşılanması yönünden de tespit ifadeleri kullanılmıştır.

İcra Takibinin İptali ve Tavzih Talebi

Kadın tarafından boşanma kararına dayanılarak başlatılan icra takibi, mahkeme kararının eda hükmü içermediği ve bu nedenle ilamlı icraya konu edilemeyeceği gerekçesiyle İstanbul Anadolu 25. İcra Hukuk Mahkemesince iptal edilmiştir. Bunun üzerine kadın vekili, 01.06.2022 tarihinde tavzih talebinde bulunmuştur. Talepte, protokolde kararlaştırılan yükümlülüklerin gerekçeli karara maddi hata sonucu tespit hükmü biçiminde geçirildiği ve bu nedenle kararın icra edilemediği ileri sürülmüştür.

İlk Derece Mahkemesinin Tavzih Kararı

Aile mahkemesi, 03.11.2022 tarihli ek kararıyla tavzih talebini kısmen kabul etmiştir. Mahkemeye göre anlaşmalı boşanmanın sonuçlarına ilişkin düzenlemelerin açık, anlaşılır ve infaza elverişli biçimde hüküm fıkrasına geçirilmesi gerekirken tespit ifadelerinin kullanılması, somut olayda infazda tereddüt yaratmıştır. İcra takibinin iptal edilmiş olması ve hükmün icrasının tamamlanmaması da değerlendirilerek tavzih koşullarının bulunduğu kabul edilmiştir.

• Ortak çocukların velayetlerinin anneye verilmesinin tespitine ilişkin bent, velayetlerin anneye verilmesi şeklinde düzeltilmiştir.
• Her çocuk için aylık 1.000 TL, toplam 2.000 TL iştirak nafakasının ödenmesinin tespitine ilişkin bent, nafakanın davalıdan alınarak davacıya verilmesi şeklinde düzeltilmiştir.
• Aylık 12.000 TL yoksulluk nafakasının ödenmesinin tespitine ilişkin bent, nafakanın davalıdan alınarak davacıya verilmesi şeklinde düzeltilmiştir. Nafakanın her yıl TEFE/ÜFE ortalaması oranında artırılmasına ilişkin düzenleme korunmuştur.
• Belirlenen tarihlerde ödenecek 10.000 dolar ve 15.000 dolar maddi tazminata ilişkin bent, bu tutarların davalıdan alınarak davacıya verilmesi şeklinde düzeltilmiştir.

Buna karşılık bireysel emeklilik sigortası ödemesi, araç devri ve çocuklar için yapılan 60.000 TL masrafa ilişkin 8, 9 ve 11 numaralı hüküm bentlerinin tavzihi talepleri reddedilmiştir. Dolayısıyla protokoldeki bütün yükümlülükler yönünden tavzih yapılmamıştır.

Davalının İtirazları

Davalı erkek, kesinleşmiş hükmün tavzih yoluyla kendi aleyhine değiştirildiğini ve genişletildiğini savunmuştur. Tespit hükmünün açık olduğunu, ilamlı icraya elverişli olmamasının tavzih sebebi sayılamayacağını, davacının ilamsız takip yapabileceğini veya ayrı bir eda davası açabileceğini ileri sürmüştür. Ayrıca bu hususun ancak kanun yolu incelemesinde düzeltilebileceğini, kararın ise istinaf edilmeksizin kesinleştiğini belirtmiştir. Süreye ilişkin itirazların yanında, davacının aynı konuda başka bir aile mahkemesinde dava açmış olmasını da tavzih kararına karşı gerekçe göstermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin Değerlendirmesi

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, HMK'nın 305/1. maddesi uyarınca hükmün yeterince açık olmaması, icrasında tereddüt doğurması veya birbirine aykırı fıkralar içermesi hâlinde, icrası tamamlanıncaya kadar tavzih istenebileceğini belirtmiştir. Somut olayda icranın tamamlanmadığını ve hükümdeki tespit ifadesi dışındaki içeriğin eda hükmü niteliğinde olduğunu değerlendirmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesine göre hâkim tarafından hataen kullanılan tespit ifadesi, esasen eda niteliğindeki hükmün infazını engellemiştir. Yapılan düzeltme tarafların kesinleşen serbest iradelerine aykırı bir sonuç doğurmamaktadır. Tavzihin usule ilişkin işlemlerinin de yerine getirildiği belirtilerek usul ekonomisi, adil yargılanma ve yargılamanın makul sürede tamamlanması ilkeleri çerçevesinde davalının istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Yargıtayın Değerlendirmesi ve Sonuç

Davalı erkek, istinaf aşamasındaki itirazlarını tekrarlayarak kararı temyiz etmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı tavzih için gerekli yasal koşulların oluşup oluşmadığı yönünden incelemiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararını; tarafların iddia ve savunmaları, belgeler, uygulanacak hukuk kuralları, hukuki nitelendirme, dava şartları, yargılama ve ispat kuralları ile kararda açıklanan gerekçeler bakımından usul ve kanuna uygun bulmuştur. Temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğine karar vererek Bölge Adliye Mahkemesi kararını HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca 05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle onamıştır.

Kararın Uygulamadaki Önemi

Karar, anlaşmalı boşanma hükmünde hataen kullanılan tespit ifadesinin infazı engellediği bir olayda, belirli hüküm bentlerinin tavzihle düzeltilmesinin hukuka uygun bulunduğunu göstermektedir. Değerlendirmede özellikle hükmün tespit ifadesi dışındaki içeriğinin eda niteliği taşıması, düzeltmenin tarafların kesinleşmiş iradelerine aykırı sonuç doğurmaması ve icranın tamamlanmamış olması etkili olmuştur.

Bununla birlikte karar, her tespit hükmünün tavzih yoluyla eda hükmüne dönüştürülebileceği şeklinde genellenmemelidir. Somut dosyada yalnızca velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve belirtilen maddi tazminat bentleri düzeltilmiş; bireysel emeklilik ödemesi, araç devri ve 60.000 TL masrafa ilişkin tavzih talepleri reddedilmiştir. Yargıtay incelemesi, davalı erkeğin aleyhine yapılan düzeltmelere yönelik temyiz başvurusu üzerine gerçekleştirilmiştir.

• Suçlar: Kasten yaralama, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma.
• Hukuki Sorun: Sanıklar müdafiinin hava muhalefeti ve sağlık sorunları nedeniyle UYAP üzerinden gönderdiği mazeret dilekçesi hakkında yerel mahkemece olumlu veya olumsuz hiçbir karar verilmeden yargılamaya devam edilerek hüküm kurulmuştur.
• Mahkemenin Kararı: Sanık müdafinin mazeret dilekçesi hakkında karar alınmayarak savunma hakkının kısıtlandığı kabul edilmiş ve bu durum kanuna aykırı bulunmuştur.
• Sonuç: Hükmün, sair yönleri incelenmeksizin 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince bozulmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

• Mahkeme ve Dava Türü: Aile Mahkemesi - Boşanma ve Ferileri
• Temyiz Eden: Davalı Kadın (Kusur belirlemesi, iştirak nafakası, maddi tazminat miktarı ile yoksulluk ve manevi tazminatın reddi yönünden)

⚖️ Yargıtay'ın Değerlendirmesi ve Kararı

1. Onanan Yönler: Kadının diğer temyiz itirazları yersiz bulunarak reddedilmiştir.
2. Manevi Tazminat Yönünden: Erkeğin kadına yönelik hakaret ve küçültücü sözleri (çirkin karı vb.) kadının kişilik haklarına saldırı teşkil ettiğinden, TMK m. 174/2 koşulları oluşmuştur. Mahkemece manevi tazminat talebinin reddedilmesi isabetsiz bulunarak bozulmuştur.
3. İştirak Nafakası Yönünden: Günün ekonomik koşulları ve tarafların sosyal/ekonomik durumu gözetildiğinde, ortak çocuk yararına hükmedilen iştirak nafakası az bulunmuş; hakkaniyet ilkesine göre artırılması gerektiği belirtilmiştir.
4. Maddi Tazminat Miktarı Yönünden: Tarafların kusur durumu, paranın alım gücü ve ihlal edilen menfaatler nazara alındığında, kadın yararına hükmolunan maddi tazminat miktarı az bulunmuş ve daha uygun bir miktara hükmedilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

• Sonuç: Hüküm, manevi tazminatın reddi ile maddi tazminat ve iştirak nafakasının miktarı yönünden bozulmuş; kararın diğer kısımları ise onanmıştır.

Dava, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, bölge adliye mahkemesince bozmaya uyularak davanın kabulüne hükmedilmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kararın bozmaya uygun olduğunu, usuli kazanılmış hakların ihlal edilmediğini belirterek taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına karar vermiştir.

Adi kiraya ve hasılat kiralarına ilişkin ilamsız icra takibinde, alacaklının itirazın kaldırılması ve tahliye istemiyle açtığı davada İlk Derece Mahkemesince sözleşmenin ispatlanamadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ise istinaf kabul edilerek tahliyeye hükmedilmiştir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince kısmi bölünme sonucunda kiracılık hakkının devralan şirkete kendiliğinden geçeceğini, bu durumda devralan şirket tarafından yapılan ödemenin geçerli olduğunu belirtmiş ve kararı bozmuştur.

Dava, mal rejiminin tasfiyesi istemine ilişkindir. İstanbul Anadolu 4. Aile Mahkemesince derdest boşanma davası gerekçesiyle yetkisizlik verilmiş, Sakarya 4. Aile Mahkemesince ise süresinde yetki itirazında bulunulmadığı gerekçesiyle karşı yetkisizlik kararı verilmiştir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, yetkinin kesin olmadığı hallerde yetki itirazının cevap dilekçesinde süresinde ileri sürülmemesi durumunda davanın açıldığı mahkemenin yetkili hâle geleceğini belirtmiş ve davanın ilk açıldığı İstanbul Anadolu 4. Aile Mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir.