Hakimin Hukuki Sorumluluğuna Dayalı Tazminat Davalarında Resen İhbar Zorunluluğu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025/130 E. , 2025/198 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Yargıtay 12. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2022/11 E., 2023/12 K.

1. Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 12. Hukuk Dairesince davanın reddine karar verilmiştir.
2. Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
3. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

I. YARGILAMA SÜRECİ
Davacı İstemi
4. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı takip borçlusu ... Tarım Hayvancılık San. ve Tic. A.Ş. aleyhine taşınır rehin sözleşmesine dayalı takip başlattığını, borçlu şirketin Reyhanlı İcra Hukuk Mahkemesine başvurarak takibin tedbiren durdurulmasını ve iptalini istediğini, mahkemece kanuna aykırı şekilde takibin teminatsız olarak tedbiren durdurulmasına karar verildiğini, bunun üzerine borçlunun rehin sözleşmesinin amacına aykırı olarak kısa sürede ürünleri hasat ederek taşınır rehin sözleşmesini geçersiz kıldığını ve müvekkilini büyük maddi kayıplara uğratarak hakimin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 46/1-c ve 46/1-e maddelerine aykırı hareket ettiğini ileri sürerek 341.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı Hazineden tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabı
5. Davalı ... Hazinesi vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanağının bulunmadığını, 6100 sayılı Kanun'un 46. maddesindeki şartların oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Özel Daire Kararı
6. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 10.10.2023 tarihli ve 2022/11 E., 2023/12 K. sayılı kararı ile; HMK'nun 46. maddesinde sayılan sebeplerin mevcut olmadığı sonuç ve vicdani kanaatına varıldığından davanın reddine ve davacının 1.000-TL disiplin para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

II. GEREKÇE
11. Davaya konu edilen icra takibinin tedbiren durdurulması kararı; dava dışı borçlu tarafından davacı aleyhine açılan icra takibinin iptali davasının görülmeye başlandığı Reyhanlı İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/35 Esas sayılı dosyasının 25.11.2020 tarihli tensip tutanağıyla hâkim ... tarafından verilmiştir. Özel Dairece ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılamada ise 14.06.2022 tarihli tensip tutanağıyla, 6100 sayılı Kanun'un 48. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davanın ilgili hâkime resen ihbarına karar verilmesine rağmen icra takibinin tedbiren durdurulmasına karar veren hâkim ...'a davanın ihbar edilmediği, gerekçeli kararı veren hâkim ...'e ihbar edildiği ve yargılamaya devam olunarak 6100 sayılı Kanun'un 46. maddesinde sayılan sebeplerin mevcut olmadığı gerekçesiyle davalı ... Hazinesi yönünden davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
14. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 48. maddesinin 2. fıkrası ile Devlet aleyhine açılan tazminat davasına bakan mahkemenin bu davayı, sorumlu hâkime resen ihbar etmesi esası getirilmiştir.
16. Yukarıda yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde, dava dilekçesinde icra takibinin tedbiren durdurulmasına karar veren hâkimin zararın doğmasına neden olduğu iddiasıyla maddi ve manevi tazminat isteminde bulunulduğu dikkate alındığında 6100 sayılı Kanun'un 48. maddesinin 2. fıkrası gereğince davanın hâkim ...'a resen ihbar edilmesi gerekirken bu yasal gereklilik yerine getirilmeden gerekçeli kararı veren hâkim ...'e ihbar edilerek yargılamaya devam olunması karşısında usul ve yasaya aykırı bulunan hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararın BOZULMASINA,
İstek hâlinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,
Bozma nedenine göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 26.03.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.